Mục đích sống – Bạn đang sống vì điều gì?

Chắc hẳn những năm gần đây, chúng ta được nghe khá nhiều trên mạng xã hội về cụm từ “mục đích sống”. Mình biết đến cụm từ này lần đầu tiên từ một người anh mà mình hay theo dõi trên YouTube. Sau đó, mình lại bắt gặp nó rất nhiều trong những cuốn sách mình đọc. Mình nhớ nhất là Ikigai, Đi tìm lẽ sống và một cuốn hồi ký của một tác giả người Hàn Quốc. Càng đọc, mình càng nhận ra rằng “mục đích sống” không phải là một khái niệm quá xa vời hay nhất thiết phải là một điều gì đó thật lớn lao. Có lẽ, nó bắt đầu từ việc mỗi người hiểu rõ bản thân mình, biết mình coi trọng điều gì, muốn trở thành người như thế nào và muốn cuộc đời mình có ý nghĩa ra sao. Trong bài này, mình muốn cùng bạn bóc tách sâu hơn một chút về cụm từ mà chúng ta nghe rất nhiều nhưng có lẽ không phải ai cũng thực sự hiểu rõ: mục đích sống là gì và tại sao chúng ta cần nó?

Theo mình, mục đích sống trước hết giống như một chiếc la bàn. Nó không nhất thiết phải cho chúng ta biết chính xác 10 hay 20 năm nữa mình sẽ ở đâu, nhưng nó giúp mình biết đâu là hướng mà mình muốn đi. Khi một người hiểu mình thực sự muốn gì, những quyết định trong cuộc sống cũng dần trở nên rõ ràng hơn. Chúng ta có thể gặp rất nhiều cơ hội, rất nhiều lựa chọn và rất nhiều thứ hấp dẫn xung quanh, nhưng không phải điều gì tốt cũng phù hợp với mình. Một công việc có mức lương cao chưa chắc là công việc mình muốn theo đuổi. Một căn nhà lớn hơn, một chiếc xe đắt tiền hơn hay một cuộc sống được nhiều người ngưỡng mộ cũng chưa chắc là điều mình thực sự cần. Khi chưa biết mình muốn gì, chúng ta rất dễ chạy theo những tiêu chuẩn thành công của người khác. Nhưng khi có một mục đích sống đủ rõ, mình sẽ bắt đầu biết điều gì nên lựa chọn và điều gì có thể bỏ qua. Và đôi khi, trưởng thành không phải là có nhiều lựa chọn hơn, mà là biết lựa chọn điều gì và biết từ bỏ điều gì.

Mục đích sống cũng tạo cho chúng ta một nguồn động lực rất khác. Khi công việc mình đang làm có liên quan đến điều mình thực sự coi trọng, mình sẽ không còn nhìn nó đơn thuần là một nghĩa vụ để kiếm tiền. Chẳng hạn, một người mẹ mỗi ngày nấu cơm, dọn dẹp, đưa đón con, dạy con học… nếu chỉ nhìn vào những công việc lặp đi lặp lại ấy, có thể sẽ cảm thấy rất mệt mỏi và đôi khi tự hỏi “Mình đang làm những việc này để làm gì?”. Nhưng nếu người mẹ ấy nhìn rộng hơn và hiểu rằng mình đang góp phần nuôi dưỡng, hình thành một con người, đang tạo nền tảng cho những đứa trẻ mà mình yêu thương, thì những việc rất bình thường ấy tự nhiên trở nên có ý nghĩa. Hay một người đi làm không chỉ để nhận một khoản lương cuối tháng, mà còn muốn tạo ra một sản phẩm tốt, giúp đỡ khách hàng hoặc đóng góp một giá trị nào đó cho xã hội, thì ngay cả những ngày khó khăn, họ vẫn có một lý do để tiếp tục. Khi biết mình đang làm vì điều gì, chúng ta sẽ có thêm sức mạnh để đi qua những giai đoạn khó khăn.

Một điều khác mình rất tâm đắc là mục đích sống giúp chúng ta sử dụng thời gian và năng lượng của mình một cách có chủ đích hơn. Cuộc đời mỗi người đều có giới hạn về thời gian, sức khỏe, tiền bạc và năng lượng. Nếu không biết điều gì thực sự quan trọng với mình, chúng ta rất dễ phân tán tất cả những nguồn lực ấy vào quá nhiều thứ. Hôm nay muốn kiếm nhiều tiền, ngày mai muốn có địa vị, hôm sau lại muốn được người khác công nhận. Chúng ta cứ chạy từ mục tiêu này sang mục tiêu khác nhưng cuối cùng lại không biết mình đang chạy về đâu. Ngược lại, khi biết điều mình coi trọng, mình sẽ dễ dàng nói “không” với những thứ không cần thiết. Có thể mình vẫn muốn kiếm tiền, nhưng không phải bằng mọi giá. Mình vẫn muốn thành công, nhưng không đánh đổi sức khỏe và gia đình. Mình vẫn muốn phát triển bản thân, nhưng không nhất thiết phải sống theo cuộc đời của người khác. Mục đích sống giúp chúng ta biết mình nên dành thời gian của mình cho điều gì, bởi thời gian một khi đã trôi qua thì không thể lấy lại được.

Mục đích sống cũng khiến mình nhìn khái niệm giàu có và hạnh phúc theo một cách khác. Trước đây, có thể chúng ta dễ nghĩ rằng giàu có là có thật nhiều tiền, có một căn nhà đẹp, một chiếc xe tốt hay một tài khoản nhiều con số. Nhưng càng đọc và trải nghiệm, mình càng thấy tiền bạc chỉ là một phần của sự giàu có. Điều quan trọng hơn là những gì mình có đang giúp mình sống cuộc đời mà mình mong muốn hay không. Có những người kiếm được rất nhiều tiền nhưng luôn cảm thấy thiếu thốn, bởi họ không biết mình kiếm tiền để làm gì. Ngược lại, có những người chưa sở hữu quá nhiều tài sản nhưng họ biết điều gì là quan trọng với mình, biết mình đang sống vì ai và những gì mình làm mỗi ngày có ý nghĩa như thế nào. Khi đó, tiền không còn là đích đến duy nhất mà trở thành một công cụ để mình xây dựng cuộc sống mình mong muốn. Có lẽ sự giàu có sâu sắc nhất là khi những gì mình làm, những gì mình có và con người mà mình muốn trở thành không mâu thuẫn với nhau.

Và mình nghĩ để sống có mục đích, chúng ta không chỉ cần xác định mình muốn đạt được điều gì mà còn cần có một triết lý sống. Nếu mục đích sống giống như nơi mình muốn đến thì triết lý sống giống như nguyên tắc giúp mình biết mình sẽ đi đến đó bằng cách nào. Khi có một triết lý sống rõ ràng, chúng ta sẽ biết điều gì phù hợp với mình và điều gì nên bỏ qua. Có những thứ người khác cho là rất quan trọng nhưng với mình lại không cần thiết. Có những cơ hội rất hấp dẫn nhưng nếu đạt được nó bằng cách đi ngược lại những giá trị mà mình tin tưởng, có lẽ mình cũng không lựa chọn. Và mình nghĩ một triết lý sống tốt không nên chỉ xoay quanh câu hỏi “Tôi sẽ nhận được gì?”, mà còn cần có câu hỏi “Tôi có thể tạo ra giá trị gì?”. Bởi nếu mục đích sống chỉ xoay quanh lợi ích cá nhân, nó rất dễ trở nên nhỏ bé. Khi mình biết nhìn xa hơn lợi ích của bản thân, biết nghĩ đến gia đình, cộng đồng, xã hội hay rộng hơn là đất nước, những việc mình làm cũng có thể mang một ý nghĩa lớn hơn rất nhiều.

Có lẽ vì thế mà mình nghĩ, chúng ta không nên chỉ tìm mục đích sống cho riêng mình mà cũng có thể bắt đầu gieo những câu hỏi ấy cho con cái. Khi con còn nhỏ, nếu hỏi “Mục đích sống của con là gì?” có lẽ con sẽ không thể trả lời, bởi đây là một khái niệm quá lớn. Nhưng cha mẹ có thể bắt đầu bằng những câu hỏi rất đơn giản: Con thích điều gì? Con giỏi điều gì? Điều gì khiến con cảm thấy vui? Con muốn trở thành một người như thế nào? Con có thể giúp được ai? Những câu hỏi ấy nếu được gieo vào cuộc sống của một đứa trẻ từ sớm sẽ giúp con dần hình thành khả năng hiểu bản thân, biết mình coi trọng điều gì và biết chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình. Mình không nghĩ chúng ta cần bắt con phải xác định tương lai từ khi còn nhỏ. Điều quan trọng hơn là giúp con có khả năng tự tìm ra hướng đi của mình khi lớn lên.

Và có lẽ mục đích sống cũng không phải là thứ mà chúng ta nhất thiết phải tìm ra trong một ngày. Nó có thể thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời. Khi còn trẻ, mục đích của chúng ta có thể là học hỏi và xây dựng sự nghiệp. Khi có gia đình, điều quan trọng có thể trở thành chăm sóc những người mình yêu thương. Khi đã đạt được một số mục tiêu vật chất, chúng ta lại bắt đầu tự hỏi mình muốn để lại điều gì phía sau. Những trải nghiệm, những cuốn sách, những người chúng ta gặp và cả những khó khăn mà chúng ta đi qua đều có thể giúp chúng ta hiểu mình hơn. Vì vậy, nếu hôm nay bạn vẫn chưa biết chính xác mục đích sống của mình là gì thì cũng không sao cả. Có lẽ điều quan trọng nhất là bắt đầu đặt câu hỏi.

Mình là ai? Mình thực sự coi trọng điều gì? Mình muốn trở thành người như thế nào? Và nếu một ngày nhìn lại cuộc đời mình, mình muốn nhớ rằng mình đã sống vì điều gì?

Mình từng nghĩ thành công là khi mình đạt được một điều gì đó. Nhưng càng đọc, càng trải nghiệm, mình càng thấy có lẽ thành công không chỉ là mình đã đi được bao xa, mà còn là mình có đang đi đúng hướng hay không.

Bởi cuối cùng, điều quan trọng nhất có lẽ không phải là chúng ta đã sở hữu được bao nhiêu, kiếm được bao nhiêu hay được bao nhiêu người công nhận.

Mà là khi nhìn lại cuộc đời mình, chúng ta có thể mỉm cười và nói rằng:

“Đây là cuộc đời mà mình đã lựa chọn để sống.”

Phiên bản 2:

Mục đích sống – Nếu không biết mình muốn đi đâu, liệu đi nhanh có còn ý nghĩa?

Có một cụm từ mà mình bắt đầu nghe rất nhiều trong những năm gần đây, đó là “mục đích sống”.

Mình biết đến cụm từ này đầu tiên từ một người anh mà mình hay theo dõi trên YouTube. Sau đó, mình lại gặp nó trong rất nhiều cuốn sách mình đọc, đặc biệt là Ikigai, Đi tìm lẽ sống và một cuốn hồi ký của một tác giả người Hàn Quốc. Càng đọc, mình càng nhận ra một điều khá thú vị: chúng ta thường dành rất nhiều thời gian để hỏi mình “Mình phải làm gì để thành công?”, nhưng lại ít khi dừng lại để hỏi một câu sâu hơn: “Mình thực sự muốn cuộc đời mình trở thành như thế nào?”

Có lẽ đây mới là câu hỏi về mục đích sống.

Mình rất thích một câu nói thường được gắn với triết gia Seneca: “Nếu một người không biết mình đang hướng đến cảng nào, thì không có ngọn gió nào là thuận lợi.” Mình nghĩ câu này rất đúng với cuộc sống. Nếu mình không biết mình muốn đi đâu, thì dù có rất nhiều cơ hội đến, mình cũng không biết cơ hội nào thực sự dành cho mình. Có thể mình sẽ học rất nhiều thứ, làm rất nhiều việc, kiếm được nhiều tiền, đạt được nhiều thành tựu, nhưng đến một lúc nào đó lại tự hỏi: “Tại sao mình vẫn chưa cảm thấy đủ?” Mục đích sống không nhất thiết phải là một mục tiêu thật lớn lao. Đôi khi nó chỉ đơn giản là biết mình coi trọng điều gì: gia đình, tự do, sự phát triển, sức khỏe, sự cống hiến hay một cuộc sống bình yên. Khi biết điều mình coi trọng, chúng ta sẽ có một chiếc la bàn để lựa chọn.

Và mình nghĩ đây là điều đầu tiên mà mục đích sống mang lại: nó giúp chúng ta biết điều gì nên giữ và điều gì có thể buông bỏ. Cuộc sống có quá nhiều thứ khiến chúng ta muốn. Người khác mua một căn nhà đẹp, mình cũng muốn. Người khác kiếm được nhiều tiền, mình thấy mình cần phải kiếm nhiều hơn. Người khác thành công ở tuổi 30, mình bắt đầu lo lắng vì nghĩ rằng mình đang chậm. Nhưng nếu cứ nhìn cuộc đời của người khác để xác định mình nên sống thế nào, chúng ta sẽ rất dễ đi vào một cuộc đua mà ngay từ đầu mình cũng không biết đích đến là gì. Có một câu nói của Steve Jobs mà mình rất thích: “Thời gian của bạn là hữu hạn, vì vậy đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác.” Mình nghĩ đây không chỉ là một câu nói về sự nghiệp. Nó còn là lời nhắc rằng mỗi người chỉ có một cuộc đời, và mình cần tự chịu trách nhiệm với cách mình sử dụng nó.

Khi đã biết mình coi trọng điều gì, những quyết định trong cuộc sống cũng trở nên rõ ràng hơn. Ví dụ, nếu với mình gia đình là một phần rất quan trọng của cuộc sống, có thể mình vẫn muốn kiếm thật nhiều tiền, nhưng mình sẽ phải cân nhắc xem mình có sẵn sàng đánh đổi toàn bộ thời gian dành cho gia đình hay không. Nếu mình coi trọng sức khỏe, mình sẽ không thể vì công việc mà liên tục thức khuya, bỏ bê cơ thể trong nhiều năm. Nếu mình coi trọng sự tự do, có thể mình sẽ không lựa chọn một công việc có mức thu nhập rất cao nhưng khiến mình hoàn toàn mất quyền kiểm soát thời gian. Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi người. Chỉ có lựa chọn phù hợp với điều mà mỗi người thực sự coi trọng.

Mình cũng nhận ra rằng mục đích sống khiến những công việc rất bình thường trở nên có ý nghĩa hơn. Một người mẹ mỗi ngày chăm sóc con, nấu một bữa cơm, đưa con đến trường, ngồi bên cạnh khi con ốm… nếu chỉ nhìn từng việc riêng lẻ thì đôi khi đó là những việc rất mệt mỏi và không có gì đặc biệt. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, người mẹ ấy đang góp phần nuôi dưỡng và hình thành một con người. Một người đi làm mỗi ngày cũng vậy. Nếu công việc chỉ có ý nghĩa vì cuối tháng nhận được một khoản tiền, những ngày khó khăn sẽ rất dễ khiến chúng ta muốn bỏ cuộc. Nhưng nếu mình hiểu công việc đó đang giúp mình xây dựng điều gì, mang lại giá trị gì cho người khác và phục vụ cho cuộc sống mà mình mong muốn, thì mình sẽ có một lý do lớn hơn để tiếp tục.

Đây cũng là điều mình rất thích trong Đi tìm lẽ sống. Viktor Frankl từng viết về việc con người có thể tìm thấy ý nghĩa ngay cả trong những hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Điều đó khiến mình suy nghĩ rất nhiều. Có lẽ một cuộc đời có ý nghĩa không phải là một cuộc đời không có khó khăn. Mà là ngay cả trong khó khăn, mình vẫn biết vì sao mình muốn tiếp tục. Khi biết mình sống vì điều gì, chúng ta có thể chịu đựng được nhiều điều hơn mình tưởng.

Nhưng có một điều mình nghĩ chúng ta cần phân biệt: mục đích sống không đồng nghĩa với việc phải trở thành một người thật vĩ đại. Có người có mục đích sống là xây dựng một doanh nghiệp lớn. Có người muốn nghiên cứu khoa học. Có người muốn giúp đỡ cộng đồng. Nhưng cũng có người chỉ mong có một gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con thật tốt, chăm sóc cha mẹ và sống một cuộc đời tử tế. Mục đích sống của mỗi người không giống nhau. Điều quan trọng không phải là mục đích của mình có lớn hơn người khác hay không, mà là nó có thực sự thuộc về mình hay không.

Và có lẽ chính vì vậy mà mình nghĩ mỗi người cần có một triết lý sống. Nếu mục đích sống giúp mình biết mình muốn đi đâu, thì triết lý sống giúp mình biết mình sẽ đi như thế nào. Nó giống như một bộ nguyên tắc mà mình tự đặt ra để biết điều gì mình sẽ làm và điều gì mình nhất định không làm, kể cả khi có rất nhiều lợi ích trước mắt. Bởi cuộc sống không chỉ đặt trước chúng ta những câu hỏi về tiền bạc hay thành công, mà còn đặt ra những câu hỏi về cách mình đối xử với người khác, cách mình sử dụng những gì mình có và mình muốn để lại điều gì sau khi mình đi qua cuộc đời này.

Mình đặc biệt thích tư tưởng của nhà triết học Aristotle: “Mục đích cuối cùng của cuộc đời con người là sống một cuộc đời tốt đẹp.” Và có lẽ “tốt đẹp” ở đây không chỉ có nghĩa là mình sống tốt cho bản thân, mà còn là những gì mình làm có thể tạo ra điều tốt đẹp cho những người xung quanh. Khi mục đích sống chỉ xoay quanh việc “tôi muốn có nhiều hơn”, cuộc sống rất dễ trở thành một cuộc chạy đua không có điểm dừng. Nhưng nếu mình bắt đầu đặt thêm một câu hỏi: “Tôi có thể tạo ra giá trị gì?”, thì ý nghĩa của cuộc sống sẽ rộng hơn rất nhiều.

Có lẽ đây cũng là điều mình muốn gieo vào các con của mình. Mình không nghĩ những đứa trẻ còn nhỏ đã cần phải biết chính xác “mục đích sống” của chúng là gì. Nhưng mình nghĩ cha mẹ có thể giúp con làm quen với những câu hỏi ấy từ rất sớm. Không phải bằng những bài giảng lớn lao, mà bằng những câu hỏi rất đơn giản: Con thích điều gì? Con giỏi điều gì? Con muốn trở thành người như thế nào? Điều gì khiến con cảm thấy hạnh phúc? Con có thể giúp được ai? Và nếu một ngày con có rất nhiều tiền, con muốn dùng số tiền đó để làm gì? Những câu hỏi như vậy sẽ giúp một đứa trẻ dần hiểu bản thân, hiểu giá trị của mình và quan trọng hơn là biết rằng cuộc đời của mình không nhất thiết phải được sống theo khuôn mẫu của người khác.

Vậy nên, nếu hôm nay có ai hỏi mình “Mục đích sống của bạn là gì?”, có lẽ mình cũng chưa thể đưa ra một câu trả lời hoàn hảo.

Nhưng mình nghĩ mình không cần phải vội.

Bởi mục đích sống có thể thay đổi khi chúng ta trưởng thành, khi trải qua những mất mát, những thành công, những thất bại và những cuộc gặp gỡ quan trọng trong đời.

Điều quan trọng là mình đừng quên đặt câu hỏi.

Mình đang sống vì điều gì?

Mình đang đi đâu?

Và cuộc đời mình có thực sự là cuộc đời mà mình muốn sống hay không?

Bởi cuối cùng, có lẽ điều đáng sợ không phải là chúng ta đi chậm.

Mà là chúng ta đi rất nhanh, nhưng lại đi trên một con đường không phải của mình

Phiên bản 3:

Mục đích sống – Có nhất thiết phải là một điều gì thật lớn lao?

Chắc hẳn những năm gần đây chúng ta nghe rất nhiều về cụm từ “mục đích sống”. Mình biết đến cụm từ này đầu tiên từ một người anh mà mình hay theo dõi trên YouTube. Sau đó, mình lại gặp nó rất nhiều trong những cuốn sách mình đọc. Mình nhớ nhất là Ikigai, Đi tìm lẽ sống và một cuốn hồi ký của một tác giả người Hàn Quốc. Mỗi cuốn sách lại nói về mục đích sống theo một cách khác nhau, nhưng có một điểm khiến mình suy nghĩ khá nhiều: rốt cuộc mục đích sống của một người là gì? Có nhất thiết chúng ta phải tìm ra một điều gì đó thật lớn lao thì mới gọi là có mục đích sống hay không?

Mình nghĩ là không.

Trước đây, khi nghe đến “mục đích sống”, mình thường hình dung đó phải là một điều gì rất lớn. Chẳng hạn như trở thành một người thành công, xây dựng một doanh nghiệp lớn, tạo ra một điều gì đó có ích cho xã hội hay để lại một di sản nào đó cho đời. Nhưng càng đọc, mình càng nghĩ mục đích sống có thể đơn giản hơn rất nhiều. Có thể mục đích sống của một người là xây dựng một gia đình hạnh phúc. Có người muốn có một công việc mình yêu thích. Có người coi trọng sự tự do và muốn được tự quyết định cuộc sống của mình. Có người muốn chăm sóc cha mẹ, nuôi dạy con cái thật tốt. Có người lại muốn sống một cuộc đời bình yên, khỏe mạnh và tử tế. Mục đích sống không nhất thiết phải khiến cả thế giới biết đến. Chỉ cần nó có ý nghĩa với chính mình.

Mình rất thích cách nghĩ này bởi nếu mục đích sống phải thật lớn lao, có lẽ rất nhiều người trong chúng ta sẽ cảm thấy mình đang sống một cuộc đời quá bình thường. Nhưng thực ra, một cuộc đời bình thường không có nghĩa là một cuộc đời không có ý nghĩa. Một người mẹ dành nhiều năm chăm sóc và nuôi dạy con cái, một người bố cố gắng làm việc để gia đình có một cuộc sống tốt hơn, một người ngày ngày làm công việc của mình thật tử tế, hay một người luôn cố gắng trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình… tất cả những điều đó đều có thể là một phần trong mục đích sống của họ. Điều quan trọng không nằm ở việc người khác nhìn vào có thấy nó “lớn” hay không, mà là mình có cảm thấy cuộc sống của mình đang đi theo điều mình coi trọng hay không.

Mình nghĩ điều quan trọng nhất của mục đích sống là nó giúp chúng ta biết mình coi trọng điều gì. Trong cuộc sống có rất nhiều thứ chúng ta muốn: muốn kiếm nhiều tiền hơn, muốn có một ngôi nhà đẹp hơn, muốn thành công hơn, muốn được công nhận, muốn con cái học giỏi, muốn có một cuộc sống tốt hơn… Nhưng không phải lúc nào chúng ta cũng có thể có tất cả. Đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ phải lựa chọn. Và khi ấy, nếu mình biết điều gì thực sự quan trọng với mình, những lựa chọn sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Nếu mình coi trọng gia đình, mình sẽ cân nhắc khi lựa chọn một công việc có mức thu nhập cao nhưng phải dành quá ít thời gian cho người thân. Nếu mình coi trọng sức khỏe, mình sẽ không thể đánh đổi nó mãi để lấy tiền. Nếu mình coi trọng sự tự do, có thể mình sẽ lựa chọn một công việc khác với số đông. Nếu mình coi trọng sự phát triển, mình sẽ chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn để học hỏi thêm. Khi biết mình coi trọng điều gì, chúng ta sẽ có một chiếc la bàn để lựa chọn.

Và mình nghĩ đây cũng là lý do tại sao có những người nhìn bên ngoài dường như rất thành công nhưng bên trong lại không cảm thấy hạnh phúc. Họ có thể đã đạt được rất nhiều thứ, nhưng đó lại là những thứ mà họ nghĩ mình “nên có”, chứ chưa chắc là những thứ họ thực sự muốn. Chúng ta rất dễ bị cuốn vào việc so sánh cuộc đời mình với người khác. Thấy người khác mua nhà, mình cũng muốn mua nhà. Thấy người khác kiếm được nhiều tiền, mình thấy mình đang chậm. Thấy một người thành công ở tuổi 30, mình bắt đầu lo lắng vì mình chưa đạt được như họ. Nhưng mỗi người có một chiếc la bàn khác nhau. Có người muốn đi thật nhanh, có người muốn đi thật xa, có người lại chỉ muốn đi một cách bình yên. Không có con đường nào đúng cho tất cả mọi người. Quan trọng là con đường đó có đúng với mình hay không.

Mình nhớ có một câu nói của Steve Jobs mà mình rất thích: “Thời gian của bạn là hữu hạn, vì vậy đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác.” Mình nghĩ câu này đặc biệt đúng trong thời đại mà chúng ta có quá nhiều cơ hội để nhìn vào cuộc sống của người khác. Mỗi ngày lên mạng xã hội, chúng ta nhìn thấy rất nhiều người thành công, giàu có, xinh đẹp, đi du lịch, mua nhà, mua xe… và rất dễ nghĩ rằng mình cũng phải có một cuộc sống như thế. Nhưng mạng xã hội chỉ cho chúng ta nhìn thấy một phần cuộc sống của người khác. Còn cuộc sống thật của mình thì mình phải tự chịu trách nhiệm. Vì vậy, thay vì cứ hỏi “Người khác đang có gì?”, có lẽ chúng ta nên hỏi mình một câu khác: “Điều gì thực sự quan trọng với mình?”

Khi đã biết điều mình coi trọng, mình cũng sẽ biết mình cần dành thời gian cho điều gì. Bởi cuộc đời mỗi người đều có một lượng thời gian nhất định. Chúng ta không thể vừa có tất cả tiền bạc, thành công, sức khỏe, thời gian cho gia đình, sự tự do và một cuộc sống hoàn toàn bình yên cùng một lúc. Có những thứ chúng ta phải đánh đổi. Vì vậy, mục đích sống không chỉ giúp chúng ta xác định mình muốn có gì, mà còn giúp chúng ta chấp nhận những điều mình không lựa chọn. Có thể mình không trở thành người giàu nhất, nhưng mình có nhiều thời gian hơn cho gia đình. Có thể mình không có một sự nghiệp thật hoành tráng, nhưng mình được làm công việc mình yêu thích. Có thể mình không có cuộc sống giống người khác, nhưng mình cảm thấy bình yên với cuộc sống của mình. Đó cũng là một dạng thành công.

Mình cũng nghĩ rằng mỗi người nên có một triết lý sống của riêng mình. Nếu mục đích sống giúp mình biết mình muốn đi đâu, thì triết lý sống giúp mình biết mình sẽ đi như thế nào. Khi có một triết lý sống, mình sẽ bớt bị ảnh hưởng bởi những thứ bên ngoài. Mình biết điều gì mình nên theo đuổi, điều gì nên tránh và điều gì dù rất hấp dẫn nhưng mình vẫn có thể bỏ qua. Và triết lý sống của mình cũng không nên chỉ xoay quanh câu hỏi “Mình nhận được gì?”, mà nên có thêm một câu hỏi: “Mình có thể mang lại điều gì?” Bởi mình nghĩ, khi cuộc sống chỉ xoay quanh lợi ích của bản thân, rất khó để cảm thấy thật sự đủ đầy. Nhưng khi những gì mình làm có thể mang lại giá trị cho gia đình, cho những người xung quanh hay rộng hơn là cho xã hội, mình sẽ cảm nhận được một ý nghĩa khác của cuộc sống.

Có lẽ vì vậy mà mình cũng muốn các con của mình dần dần hiểu về điều này. Mình không nghĩ một đứa trẻ còn nhỏ cần phải biết chính xác “mục đích sống của con là gì”. Câu hỏi ấy có thể quá lớn. Nhưng cha mẹ có thể giúp con làm quen với việc hiểu bản thân từ những điều rất nhỏ. Con thích gì? Con giỏi gì? Điều gì làm con vui? Con muốn trở thành một người như thế nào? Con có thể giúp được ai? Sau này khi lớn lên, những câu hỏi ấy sẽ giúp con tự tìm ra con đường của mình thay vì chỉ sống theo những gì người khác mong muốn. Và có lẽ điều tốt nhất mà cha mẹ có thể trao cho con không phải là vẽ sẵn một con đường cho con, mà là giúp con có khả năng tự tìm đường.

Mình nghĩ mục đích sống cũng không phải là thứ chúng ta phải tìm ra ngay lập tức. Nó có thể thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời. Khi còn trẻ, có thể mình muốn phát triển sự nghiệp. Khi có gia đình, mình coi trọng những người thân yêu hơn. Khi đã trải qua một vài biến cố, có thể mình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, sự bình an hoặc việc mình có thể đóng góp được gì cho người khác. Vì vậy, nếu hôm nay bạn vẫn chưa biết mục đích sống của mình là gì thì cũng không sao. Có lẽ chúng ta chỉ cần bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản hơn:

“Điều gì thực sự quan trọng với mình?”

Bởi khi biết điều gì quan trọng, mình sẽ biết mình nên dành thời gian cho điều gì. Khi biết mình nên dành thời gian cho điều gì, những lựa chọn trong cuộc sống sẽ dần rõ ràng hơn. Và khi nhìn lại, có thể chúng ta sẽ nhận ra rằng mình không cần phải có một cuộc đời thật lớn lao.

Chỉ cần đó là một cuộc đời có ý nghĩa với chính mình.

Và có lẽ, đó chính là lúc chúng ta bắt đầu hiểu thế nào là mục đích sống.