Có một cụm từ mà mình được nghe rất nhiều trong những năm gần đây, đó là “mục đích sống”.
Mình biết đến cụm từ này đầu tiên từ một người anh mà mình hay theo dõi trên YouTube. Sau đó, mình lại bắt gặp nó trong nhiều cuốn sách mình đã đọc, đặc biệt là cuốn Ikigai, Đi tìm lẽ sống và một cuốn hồi ký của một tác giả người Hàn Quốc.
Càng đọc, mình càng nhận ra một điều: Chúng ta thường dành rất nhiều thời gian để hỏi mình “Mình phải làm gì để thành công?”.
Nhưng, lại ít khi dừng lại để hỏi một câu sâu hơn:
“Mình thực sự muốn cuộc đời mình trở thành như thế nào?”
Có lẽ, đây mới là câu hỏi về Mục đích sống.
Mình rất thích một câu nói của triết gia Seneca: “Nếu một người không biết mình đang hướng đến cảng nào, thì không có ngọn gió nào là thuận lợi.”
Câu nói này thật đúng trong cuộc sống.
Nếu không biết mình muốn đi đâu, chúng ta rất dễ chạy theo những cơ hội, những mục tiêu mà người khác cho là tốt, nhưng đến một lúc nào đó lại tự hỏi: “Tại sao mình vẫn chưa cảm thấy đủ?”
Vì vậy, theo cá nhân mình, trước khi đi tìm mục đích sống, mỗi chúng ta cần hiểu chính mình:
Mình là người như thế nào?
Điều gì khiến mình hạnh phúc?
và điều gì thực sự quan trọng với mình?
Bởi, mục đích sống không nhất thiết phải là một mục tiêu thật lớn lao. Đôi khi nó chỉ đơn giản là biết mình coi trọng điều gì: gia đình, tự do, sự phát triển, sức khỏe, sự cống hiến hay một cuộc sống bình yên. Khi biết điều mình coi trọng, giống như việc chúng ta có một chiếc la bàn để đi.
Nếu mình coi trọng gia đình, mình sẽ cân nhắc khi lựa chọn một công việc có mức thu nhập cao nhưng lấy đi gần như toàn bộ thời gian dành cho người thân.
Nếu mình coi trọng sức khỏe, mình sẽ không thể mãi đánh đổi nó để lấy tiền.
Nếu mình coi trọng sự tự do, có thể mình sẽ lựa chọn một con đường khác với số đông.
=>Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi người, chỉ có lựa chọn phù hợp với điều mà mỗi người thực sự coi trọng.
Khi đã biết điều mình coi trọng, mình cũng sẽ biết mình cần dành thời gian cho điều gì.
Bởi thời gian trong cuộc đời mỗi người là hữu hạn. Chúng ta không thể có tất cả cùng một lúc: vừa nhiều tiền, vừa thành công, vừa có sức khỏe, vừa có thật nhiều thời gian cho gia đình, lại vừa hoàn toàn tự do và bình yên.
Có những thứ chúng ta phải đánh đổi.
Vì vậy, mục đích sống không chỉ giúp chúng ta xác định mình muốn có gì, mà còn giúp chúng ta chấp nhận những điều mình không lựa chọn.
Có thể mình không trở thành người giàu nhất, nhưng mình có nhiều thời gian hơn cho gia đình.
Có thể mình không có một sự nghiệp thật hoành tráng, nhưng mình được làm công việc mình yêu thích.
Có thể mình không có cuộc sống giống người khác, nhưng mình cảm thấy bình yên với cuộc sống của mình.
Đó cũng là một dạng thành công.
Và mình nghĩ, mục đích sống sẽ trở nên ý nghĩa hơn khi nó không chỉ xoay quanh câu hỏi “Mình muốn nhận được gì?”,
mà còn là “Mình có thể tạo ra giá trị gì?”
Một công việc không cần phải thật lớn lao mới có ý nghĩa.
Nếu những gì mình làm mang lại giá trị cho một người, một gia đình, một nhóm người, hay rộng hơn là cho cộng đồng và xã hội, thì công việc đó đã có ý nghĩa rồi.
Một người mẹ nuôi dạy con tốt,
Một người thầy giúp học trò hiểu thêm một điều,
Một người làm công việc của mình thật tử tế và tạo ra sản phẩm tốt cho người khác…
đều đang tạo ra giá trị theo cách riêng của mình.
Vì thế, cách hiểu đơn giản nhất về Mục đích sống đó là hiểu mình, biết điều mình coi trọng và cố gắng tạo ra giá trị cho người khác từ những gì mình đang làm.
Bởi cuối cùng, thành công có lẽ không chỉ là mình đã đi được bao xa, mà còn là mình có đang đi đúng hướng hay không?
Mình xin được liệt kê những phân tích cốt lõi nhất về Mục đích sống, bạn cùng lắng nghe nhé!
Trước hết, mục đích sống giống như một chiếc la bàn.
Nó không nhất thiết phải cho chúng ta biết chính xác 10 hay 20 năm nữa mình sẽ ở đâu, nhưng nó giúp mình biết đâu là hướng mà mình muốn đi.
- Khi một người hiểu mình thực sự muốn gì, những quyết định trong cuộc sống cũng dần trở nên rõ ràng hơn.
Chúng ta có thể gặp rất nhiều cơ hội, rất nhiều lựa chọn và rất nhiều thứ hấp dẫn xung quanh, nhưng không phải điều gì tốt cũng phù hợp với mình.
+ Một công việc có mức lương cao chưa chắc là công việc mình muốn theo đuổi.
+ Một căn nhà lớn hơn, một chiếc xe đắt tiền hơn hay một cuộc sống được nhiều người ngưỡng mộ cũng chưa chắc là điều mình thực sự cần. - Khi chưa biết mình muốn gì, chúng ta rất dễ chạy theo những tiêu chuẩn thành công của người khác.
- Nhưng khi có một mục đích sống đủ rõ, mình sẽ bắt đầu biết điều gì nên lựa chọn và điều gì có thể bỏ qua.
- Và đôi khi, trưởng thành không phải là có nhiều lựa chọn hơn, mà là biết lựa chọn điều gì và biết từ bỏ điều gì
Thứ 2, Mục đích sống cũng tạo cho chúng ta một nguồn động lực rất khác.
- Khi công việc mình đang làm có liên quan đến điều mình thực sự coi trọng, mình sẽ không còn nhìn nó đơn thuần là một nghĩa vụ để kiếm tiền.
+ Chẳng hạn, một người mẹ mỗi ngày nấu cơm, dọn dẹp, đưa đón con, dạy con học… nếu chỉ nhìn vào những công việc lặp đi lặp lại ấy, có thể sẽ cảm thấy rất mệt mỏi. Nhưng nếu người mẹ ấy nhìn rộng hơn và hiểu rằng mình đang góp phần nuôi dưỡng, hình thành một con người, đang tạo nền tảng cho những đứa trẻ mà mình yêu thương, thì những việc rất bình thường ấy tự nhiên trở nên có ý nghĩa.
+ Hay một người đi làm không chỉ để nhận một khoản lương cuối tháng, mà còn muốn tạo ra một sản phẩm tốt, giúp đỡ khách hàng hoặc đóng góp một giá trị nào đó cho xã hội, thì ngay cả những ngày khó khăn, họ vẫn có một lý do để tiếp tục.
=> Khi biết mình đang làm vì điều gì, chúng ta sẽ có thêm sức mạnh để đi qua những giai đoạn khó khăn.
Ý này mình thấy trùng với quan điểm của tác giả trong cuốn sách Đi tìm lẽ sống mà mình từng đọc. Viktor Frankl từng viết về việc con người có thể tìm thấy ý nghĩa ngay cả trong những hoàn cảnh vô cùng khó khăn.
Điều đó khiến mỗi chúng ta đều cần phải suy nghĩ.
Có lẽ một cuộc đời có ý nghĩa không phải là một cuộc đời không có khó khăn. Mà là ngay cả trong khó khăn, mình vẫn biết vì sao mình muốn tiếp tục. Khi biết mình sống vì điều gì, chúng ta có thể chịu đựng được nhiều điều hơn mình tưởng.
- Một điều khác mình thấy rất đúng, đó là mục đích sống giúp chúng ta sử dụng thời gian và năng lượng của mình một cách có chủ đích hơn.
Cuộc đời mỗi người đều có giới hạn về thời gian, sức khỏe, tiền bạc và năng lượng. Nếu không biết điều gì thực sự quan trọng với mình, chúng ta rất dễ phân tán tất cả những nguồn lực ấy vào quá nhiều thứ.
+ Hôm nay muốn kiếm nhiều tiền,
+ Ngày mai muốn có địa vị,
+ Hôm sau lại muốn được người khác công nhận.
Chúng ta cứ chạy từ mục tiêu này sang mục tiêu khác nhưng cuối cùng lại không biết mình đang chạy về đâu.
Ngược lại, khi biết điều mình coi trọng, mình sẽ dễ dàng nói “không” với những thứ không cần thiết. + Có thể mình vẫn muốn kiếm tiền, nhưng không phải bằng mọi giá.
+ Mình vẫn muốn thành công, nhưng không đánh đổi sức khỏe và gia đình.
+ Mình vẫn muốn phát triển bản thân, nhưng không nhất thiết phải sống theo cuộc đời của người khác.
=> Mục đích sống giúp chúng ta biết mình nên dành thời gian của mình cho điều gì, bởi thời gian một khi đã trôi qua thì không thể lấy lại được.
Thứ 3, Mục đích sống cũng khiến mình nhìn khái niệm giàu có và hạnh phúc theo một cách khác.
– Trước đây, có thể chúng ta dễ nghĩ rằng giàu có là có thật nhiều tiền, có một căn nhà đẹp, một chiếc xe tốt hay một tài khoản nhiều con số.
Nhưng càng đọc và trải nghiệm, mình càng thấy tiền bạc chỉ là một phần của sự giàu có.
Điều quan trọng hơn là những gì mình có đang giúp mình sống cuộc đời mà mình mong muốn hay không?
+ Có những người kiếm được rất nhiều tiền nhưng luôn cảm thấy thiếu thốn, bởi họ không biết mình kiếm tiền để làm gì?
+ Ngược lại, có những người chưa sở hữu quá nhiều tài sản nhưng họ biết điều gì là quan trọng với mình, biết mình đang sống vì ai và những gì mình làm mỗi ngày có ý nghĩa như thế nào?
Khi đó, tiền không còn là đích đến duy nhất mà trở thành một công cụ để mình xây dựng cuộc sống mình mong muốn.
=> Có lẽ sự giàu có sâu sắc nhất là khi những gì mình làm, những gì mình có và con người mà mình muốn trở thành không mâu thuẫn với nhau.
Thứ 4, Để sống có mục đích, chúng ta không chỉ cần xác định mình muốn đạt được điều gì mà còn cần có một triết lý sống.
- Nếu mục đích sống giống như nơi mình muốn đến thì triết lý sống giống như nguyên tắc giúp mình biết mình sẽ đi đến đó bằng cách nào?
+ Khi có một triết lý sống rõ ràng, chúng ta sẽ biết điều gì phù hợp với mình và điều gì nên bỏ qua.
Có những thứ người khác cho là rất quan trọng nhưng với mình lại không cần thiết.
Có những cơ hội rất hấp dẫn nhưng nếu đạt được nó bằng cách đi ngược lại những giá trị mà mình tin tưởng, có lẽ mình cũng không lựa chọn.
+ Và mình nghĩ một triết lý sống tốt không nên chỉ xoay quanh câu hỏi “Tôi sẽ nhận được gì?”, mà còn cần có câu hỏi “Tôi có thể tạo ra giá trị gì?”.
Bởi nếu mục đích sống chỉ xoay quanh lợi ích cá nhân, nó rất dễ trở nên nhỏ bé. Khi mình biết nhìn xa hơn lợi ích của bản thân, biết nghĩ đến gia đình, cộng đồng, xã hội hay rộng hơn là đất nước, những việc mình làm cũng có thể mang một ý nghĩa lớn hơn rất nhiều.
Thứ 5, Giúp con hiểu về ” Mục đích sống.”
Điều này thật quan trọng và cũng thật khó. Có thể mình đã hiểu về mục đích sống nhưng làm cách nào để truyền cảm hứng lại cho các con của mình để chúng cũng được tiếp cận về cụm từ này từ sớm?
Vì các con còn nhỏ, nếu hỏi “Mục đích sống của con là gì?” có lẽ con sẽ không thể trả lời được, bởi đây là một khái niệm quá lớn.
Mình nghĩ, cách đơn giản nhất mà bố mẹ nào cũng có thể làm đó là hãy bắt đầu gieo những câu hỏi đơn giản cho con cái và giúp con làm quen với những câu hỏi ấy từ rất sớm và quan sát con thật kỹ :
Con thích điều gì?
Con giỏi điều gì?
Điều gì khiến con cảm thấy vui?
Con muốn trở thành một người như thế nào?
Con có thể giúp được ai?
Những câu hỏi ấy, nếu được gieo vào cuộc sống của một đứa trẻ từ sớm sẽ giúp con dần hình thành khả năng hiểu bản thân, biết mình coi trọng điều gì và biết chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.
Chúng ta không cần bắt con phải xác định tương lai từ khi còn nhỏ. Điều quan trọng hơn là giúp con có khả năng tự tìm ra hướng đi của mình khi lớn lên.
Kết luận.
Mục đích sống không phải là thứ mà chúng ta nhất thiết phải tìm ra trong một ngày. Nó có thể thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc đời.
+ Khi còn trẻ, mục đích của chúng ta có thể là học hỏi và xây dựng sự nghiệp.
+ Khi có gia đình, điều mình coi trọng có thể là chăm sóc những người mình yêu thương.
+ Khi đã trải qua một vài biến cố, có thể mình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, sự bình an hoặc việc mình có thể đóng góp được gì cho người khác.
+ Khi đã đạt được một số mục tiêu vật chất, chúng ta lại bắt đầu tự hỏi mình muốn để lại điều gì phía sau?
Những trải nghiệm,
Những cuốn sách,
Những người chúng ta gặp,
… và cả những khó khăn mà chúng ta đi qua
đều có thể giúp chúng ta hiểu mình hơn.
+ Bởi khi biết điều gì quan trọng, mình sẽ biết mình nên dành thời gian cho điều gì.
Khi biết mình nên dành thời gian cho điều gì, những lựa chọn trong cuộc sống sẽ dần rõ ràng hơn. Và khi nhìn lại, có thể chúng ta sẽ nhận ra rằng mình không cần phải có một cuộc đời thật lớn lao.
=> Vì vậy, nếu hôm nay bạn vẫn chưa biết chính xác mục đích sống của mình là gì thì cũng không sao cả. Có lẽ điều quan trọng nhất là bắt đầu đặt câu hỏi.
Mình là ai?
Mình thực sự coi trọng điều gì?
Mình muốn trở thành người như thế nào?
Và nếu một ngày nhìn lại cuộc đời mình, mình muốn nhớ rằng mình đã sống vì điều gì?
Có một câu nói của Steve Jobs mà mình rất thích:
“Your time is limited, so don’t waste it living someone else’s life.”
Tạm dịch: “Thời gian của bạn là hữu hạn, vì vậy đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác.”
Mình nghĩ đây không chỉ là một câu nói về sự nghiệp. Nó còn là lời nhắc rằng mỗi người chỉ có một cuộc đời để sống, mình cần tự chịu trách nhiệm với cách mình sử dụng nó.
Và điều quan trọng không phải là sống một cuộc đời khiến người khác ngưỡng mộ, mà là sống một cuộc đời mà khi nhìn lại, mình cảm thấy đó thực sự là cuộc đời của mình.
Có lẽ, điều tốt đẹp nhất cha mẹ có thể làm cho con không phải là chọn sẵn một con đường, mà là giúp con hiểu mình đủ sớm để tự chọn con đường của mình. Và khi có một chiếc la bàn dẫn đường, mình tin các con sẽ có nhiều cơ hội hơn để sống một cuộc đời hạnh phúc và có ý nghĩa.
Cám ơn bạn đã lắng nghe bài chia sẻ này của mình nhé!
Bạn hãy ủng hộ mình bằng cách bấm nút like, đăng ký kênh và chia sẻ link cho người thân để giúp lan tỏa những kiến thức hay nhé!