Làm như chơi – Thiền sư Minh Niệm

Nhịp sống hiện giờ đang quá nhanh, quá hối hả, khiến ta nhiều lúc vô tình đã bỏ bê cơ thể. Ta hướng ra bên ngoài quá nhiều, ưu tiên cho công việc hay những hoạt động bên ngoài khác mà quên mất quay về bên trong.

Chúng ta có bao giờ tự hỏi mình:
+ Ta có nhiều niềm vui không, hay vô cảm buông trôi theo vòng xoáy cuộc đời?
+ Ta đang làm việc hứng khởi sáng tạo hay ngập lụt trong công việc căng thẳng?
+ Ta vui sống khỏe mạnh hay buồn đau vì mỡ máu, huyết áp, tiểu đường, và nhiều bệnh mãn tính khác kể cả ung thư hành hạ không?
+ Ta có yêu ta, yêu người không?
+ Ta có hạnh phúc không?
Những câu hỏi trên nếu ta không sống chậm lại, quay về bên trong ta sẽ không thể tìm ra câu trả lời.

Thiền sư Minh Niệm ( tác giả cuốn sách này Làm như chơi) đã viết ra 1 cuốn sách rất phù hợp với xã hội hiện giờ. Thầy sẽ đưa bạn đọc, bất kỳ là công chức hay doanh nhân, trí thức hay nghệ sỹ, công nhân hay nông dân, người trẻ hay đã có tuổi, đến với thế giới quan vi diệu thông qua thiền Vipassana, qua những câu chuyện đơn giản, dễ hiểu để làm theo, chuyển hóa mình.

Cuốn sách này ra đời khi thầy Minh Niệm hướng dẫn khóa thiền cho 1 số doanh nghiệp, gần nhất là tập đoàn FPT. Thiền sư nhận thấy những người bận rộn đến với thiền không quá khó khăn và còn gặt hái nhiều kết quả bất ngờ, nên tác giả quyết định viết 1 cuốn sách để có thể tiếp tục đồng hành với họ trong những chặng đường kế tiếp.

“Cuốn sách này cống hiến những phương thức để chúng ta “vừa làm, vừa sống” thay vì phải làm xong việc rồi mới có thể sống, hoặc làm mãi mà quên sống. Tức là ” làm” và “sống” được nâng lên bằng nhau, bởi vì “làm” ở đây là mọi hoạt động của đời sống chứ không chỉ là công việc nghề nghiệp.” – Trích câu nói của Thiền sư Minh Niệm.

Cuốn sách chia ra thành rất nhiều chủ đề nhỏ. Mỗi chủ đề là 1 bài thực tập nhỏ, nhưng kết quả của nó thì không hề nhỏ, bạn có thể chọn cách đọc đến từng mục rồi áp dụng ngay hoặc đọc lướt qua 1 lần rồi quay về thực tập từng chủ đề một đều được.

Trong bài tóm tắt này, mình sẽ cố gắng liệt kê những ý quan trọng, xúc tích nhất để truyền tải lại nội dung của cuốn sách. Bạn vẫn nên mua cuốn sách để đọc kỹ hơn, nghiền ngẫm, thực hành theo các chủ đề trong cuốn sách này nhé!

Nếu cho rằng làm để sống chứ không phải sống để làm, thì có nghĩa là “làm” chỉ là phương tiện và “sống” mới là mục đích, và như vậy ta cần phải làm ít lại hay làm nhanh nhanh lên để có thời gian mà sống. Ta chấp nhận không sống được khi ta đang làm. Ta phải tách “làm” ra khỏi “sống”.
Cách này không ổn! Vì không phải lúc nào ta cũng có thể làm nhanh và bớt việc lại được; ngoài ra có những việc phải mất nhiều năm tháng mới hoàn tất nên không thể coi đó là phần phụ, là phương tiện tạm bợ của đời sống được.
Vậy, chỉ còn 1 cách là vừa làm vừa sống, tức là xem phương tiện cũng chính là mục đích sống. Sống không thể không làm, và không thể làm mà không sống.

Nhưng vừa làm vừa sống là như thế nào?
+ Sống là phải có cảm nhận. Ăn mà cảm nhận được thức ăn. Đi mà cảm nhận được bước chân. Là ta đang sống trong giây phút đó.
+ Làm việc mà có sự cảm nhận tức là ta biết mình đang làm gì và thưởng thức được công việc ấy. Nhưng cái khó của công việc là có thành, có bại, được mất, hơn thua…. nên ko dễ gì làm chủ đc công việc, không để nó ảnh hưởng đến cơ hội thưởng thức sự sống trong những sinh hoạt khác.
Muốn làm chủ được cái gì, hay ko phụ thuộc vào nó thì ta phải có sức mạnh.
” Sức mạnh” theo ta hiểu chính là năng lượng có sẵn trong ta. Bạn có gặp tình trạng này không? Bạn có tìm thấy hạnh phúc ngay nơi công việc mình đang làm không? Hay bạn vẫn dành nhiều thời gian, năng lượng vào công việc và tự nhủ với mình rằng hoàn tất dự án hay deadline thì mới có thể thở phào nhẹ nhõm, mới có thể sống được? Chưa kể thuyền lớn thì sóng lớn. Những dự án lớn, công việc quan trọng sẽ hút hết năng lượng của bạn, khiến bạn dễ gặp phải lo lắng, stress, sợ hãi, ganh ghét,…..nó cuốn bạn đi khiến bạn mỗi ngày về nhà là kiệt sức, không còn biết mình đang ăn cái gì hay đang nói với ai, không còn nhận được những giá trị hạnh phúc mình đang có từ những điều nhỏ nhoi trong cuộc sống.
Giờ ta phải làm sao đây? Làm hay không làm đây?
Nhiều khi, ta tưởng mình còn ổn lắm. Ta nhầm lẫn giữa năng lượng ham muốn đạt được mục tiêu với năng lượng dự trữ cho toàn bộ cuộc sống. Cũng có khi ta biết mình đang xuống cấp, kiệt quệ nhưng lại cố nhủ rằng cố làm xong việc hay dự án này thì dứt khoát sẽ dừng lại và nghỉ ngơi. Nhưng ngày ấy dường như chưa bao giờ xảy ra. Hết việc này ta lại có việc khác cần làm.

Bạn có biết, khi con hổ bị trúng thương nó sẽ làm gì không? Nó sẽ rút ngay về hang, chấp nhận chịu đói suốt mấy tuần lễ để dồn hết năng lượng cho việc liếm láp vết thương. Nếu nó cứ lờ đi vết thương mà tiếp tục hăng hái săn mồi thì nó chết. Kẻ thù không tấn công thì vết thương cũng sẽ hủy diệt nó.

Còn ta, ta có vết thương không?
Có nỗi khổ niềm đau nào không?
Có đang bị cảm xúc tiêu cực luôn chực trào và chiếm lấy tâm thức suốt nhiều giờ nhiều ngày không?
Có thường suy nghĩ đến những điều nhỏ nhoi, đen tối không?
Có thèm được đi đâu đó thật xa, để tìm chút bình yên không?

Nếu có thì bạn cũng cần rút ngay về “hang” để tự chữa lành vết thương thôi! Phải lấy lại sự cân bằng, lấy lại phong độ trước khi bước vào cuộc chiến khốc liệt phía trước. Dừng lại để rồi đi tiếp mà. Lùi lại 1 bước để tiến ba bước mà . Lo gì!
Thầy Minh Niệm có hướng dẫn ta cách thực hành để “sống tỉnh thức”. Tức là đưa cuộc sống trở về hiện tại, ngay lúc này, không bị bám víu vào quá khứ hay tương lai bằng cách sau:” Ta biến tất cả những đối tượng mà ta tiếp xúc thành “một cặp” với ta, để tiếp xúc cho thật sâu sắc, vì chúng đều liên quan với ta, không ngừng nuôi dưỡng ta. Và chỉ có ta với đối tượng ấy thôi, mọi thứ xung quanh đều tạm xóa mờ đi”. Từ giờ, bất cứ đối tượng nào đi ngang qua các giác quan ta cũng hết lòng đón nhận, ghi nhận và cảm nhận. Ví dụ:
+ Khi đi thì ta với bước chân hay con đường là 1 cặp.
+ Khi nói thì ta với lời nói hay giọng nói là 1 cặp.
+ Khi uống trà thì ta với tách trà hay vị trà là 1 cặp.
+ Khi nhìn thì ta với đóa hoa hay cụm mây là 1 cặp.
+ Khi nghe thì ta với tiếng chim, tiếng điện thoại hay tiếng em bé cười khúc khích là 1 cặp.

Nói chung là ta bắt đầu khôi phục khả năng nhận biết về thế giới mình đang sống và chính bản thân mình. Đây mới đích thực là sự sống, là sống tỉnh thức. Từ đó ta nhận ra quanh ta có rất nhiều giá trị mầu nhiệm, và bản thân ta có vô số điều kiện hạnh phúc mà ta đã vô tình lãng quên.
Khoa học thế kỷ 20 đã phát hiện ra:” Mọi sự vật đều kết nối với nhau cả“. Nhưng ta có thực sự kết nối với vạn vật quanh ta không?
Kết nối thì phải có mặt. Có cả thân lẫn tâm. Tất cả các giác quan phải mở ra và nhận biết rất rõ những gì nó đang tiếp xúc. Ta chỉ cần thực hành khi mình chú ý và quan sát tới giác quan nào thì ta biết về tình trạng và đối tượng tiếp xúc của giác quan đó. Tới 1 lúc nào đó ta sẽ thấy bất ngờ vì mình vừa có thể nghe được tiếng côn trùng rả rích ở cuối vườn, vừa ngửi được mùi hoa nguyệt quế thoang thoảng từ đầu ngõ nhà hàng xóm, vừa thưởng thức 1 tách trà ấm.

Khi bạn thực tập tiếp xúc được sâu sắc, mọi đối tượng sẽ hiện ra rõ và chính ta cũng sẽ hiện rõ ra. Khi cả 2 thực sự kết nối với nhau thì năng lượng 2 bên sẽ truyền dẫn đến nhau. Ta không còn loay hoay với mớ năng lượng trồi sụt của mình nữa. Bây giờ, ta quyết tâm dừng lại, sống chậm và sâu sắc trở lại, tập nhìn, tập nghe, tập ngửi, tập nếm, tập cảm nhận…. mọi thứ trở lại. Biết đâu, đó chính là lối thoát.
Chắc hẳn chúng ta hay được nghe câu đại ý như sau: ” Hạnh phúc chính là con đường chứ không phải đích đến”. Khi ta ăn, đi hay làm 1 việc gì ta cứ vội vội vàng vàng, mong làm cho xong. Và ta nghĩ rằng khi ta hoàn thành xong ta sẽ nhận được hạnh phúc. Tức là , ta nghĩ hạnh phúc chỉ có được khi ta hoàn thành xong 1 việc gì và có kết quả. Ta không để ý rằng trong quá trình hoàn thành xong việc đó ta luôn sống trong căng thẳng, mệt mỏi, thậm chí đau khổ để đạt được cái gọi là hạnh phúc đó. Thời gian sống trong mệt mỏi, đau khổ có khi gấp chục , gấp trăm lần thời gian có được hạnh phúc. Mà, thời gian hạnh phúc khi đạt được mục tiêu thường diễn ra không được bao lâu, vì ngay sau đó ta lại có 1 mục tiêu khác, mong muốn đạt được 1 điều khác.

Nếu thực tập nhìn sâu, ta biết ta đã có đầy đủ điều kiện của hạnh phúc rồi chứ không cần chờ đạt được mục tiêu mới có hạnh phúc, mà có rồi bạn lại để nó trôi qua nhanh chóng và đuổi bắt 1 mục tiêu khác.
Vậy có cách nào để ta luôn hài lòng với những gì mình đang có mà không để cho những ham muốn hay sự nhàm chán lấn át không?
Câu trả lời chính là: Ta cần sống trong tỉnh thức. Luôn biết rõ ta đang làm gì và những gì ta làm sẽ mang lại kết quả như thế nào? Sống trong tỉnh thức còn cho ta sức mạnh để dám làm “những điều nên làm” và dứt khoát không làm những gì ‘không nên làm“.
Thiền sư có hướng dẫn ta cách thực tập đưa tâm về hiện tại. Bạn hãy học thuộc những câu thần chú sau để luôn nhắc nhở mình:
+ Ta đang làm gì đây?
+ Ta đang tiếp xúc với đối tượng nào đây?

Thiền sư có nhấn mạnh từ khóa “cảm nhận” thay vì ” suy tưởng“. Trong cuộc sống hàng ngày hay trong công việc ta thường hay suy tưởng. Như vậy tâm ta sẽ bị cuốn trôi về quá khứ hoặc tương lai mà không sống thực sự trong hiện tại. “Cảm nhận” chính là cách mà ta tiếp xúc trực tiếp với đối tượng bằng các giác quan. Để thực hành sao cho ta giảm” suy tưởng” và tăng” cảm nhận”. Mỗi khi tiếp xúc với đối tượng nào, ta hãy tập nhìn lại xem mình có đang suy tưởng hay chỉ đơn thuần là cảm nhận.
Nếu phát hiện mình đang suy tưởng thì xem kỹ có cần thiết không? Cần thiết thì cứ suy tưởng, còn không thì hãy lập tức quay về cảm nhận.

Ta có thể rèn luyện cách “bật” cơ chế cảm nhận trong bất cứ sinh hoạt nào bằng cách dừng lại và ngồi xuống. Nếu được ta hãy ngả người ra ghế, thả lỏng toàn thân và nhắm mắt lại. Điều đó sẽ giúp ta cảm nhận sâu hơn về đối tượng mà ta đang tiếp xúc hay về chính ta.
Ta có nhận thấy khi nói thường tâm ta dễ bị kéo ra ngoài, dễ bị cuốn vào câu chuyện mà quên hết mọi thứ xung quanh, dễ làm cho phiền não trỗi dậy khiến ta bị tiêu hao rất nhiều năng lượng. Cho nên, “im lặng” là yếu tố rất cần thiết cho việc “quay vào bên trong” để thiết lập lại sự cân bằng, phát triển năng lực tỉnh thức và đạt tới trí tuệ lớn. Vì vậy, ta hãy cố gắng áp dụng im lặng nhiều nhất có thể trong cuộc sống hằng ngày như:
+ Khi đi bộ thay vì nói ta vừa đi vừa cảm nhận đôi chân, vừa thả lỏng toàn thân và thưởng thức tiếng chim hót.
+ Thay vì vừa ăn vừa bàn công việc hay nghe điện thoại thì ta thử thực tập chỉ tập trung vào thức ăn thôi.
Khi mới thực tập ta chỉ cần thực hiện khoảng 10 phút cũng được, sau đó khi quen ta có thể tăng dần.
Nếu được, mỗi ngày ta cố gắng dành cho mình 1 khoảng không gian ( ít thôi cũng được) được ngồi thật yên 1 mình. Hãy tìm cho mình 1 không gian phù hợp như trên chiếc gối tròn, góc đọc sách, góc thiền, ban công bên cạnh 1 cốc trà, cốc nước ấm….. lý tưởng nhất là vào buổi sáng sớm. Sau 1 đêm ngủ dậy đầu óc ta sẽ tỉnh táo, minh mẫn, ít áp lực nhất. Ta có thể phóng tầm mắt ra 1 khoảng không, góc vườn, qua khung cửa sổ để tiếp xúc với sự tĩnh lặng của ngày mới.

Ta cũng có thể nhắm mắt cảm nhận âm thanh, mùi hương của trà, của nhang trầm. Ngồi yên như vậy là cách làm cho cả thân và tâm được yên. Tâm yên là tâm không vọng động, không suy nghĩ, không mong muốn gì nữa cả. Chỉ có mặt và cảm nhận thôi. Chỉ kết nối và hòa điệu với sự sống đang diễn ra thôi.
Mỗi người chúng ta hãy cố gắng đưa ” ngồi thật yên” vào thực đơn không thể thiếu mỗi ngày nhé!
Trong sách, thiền sư có nhấn mạnh 1 bảo bối rất hữu hiệu giúp ích cho việc thực hành của chúng ta. Đó là “hơi thở”. Hơi thở cũng thuộc về thân, ngoài ra nó còn là nhịp cầu nối giữa thân và tâm vì nó phản ảnh được phần nào những gì đang xảy ra trong tâm. Việc ý thức được hơi thở của mình đi vào và đi ra cũng đã giúp ta quay về được với hiện tại rồi. Nhưng bạn nên nhớ khi thực hành ta cần thả lỏng cơ thể nhé! Mỗi lần phát hiện tâm phóng đi, hãy cứ hoan hỷ và nhẹ nhàng đưa nó trở về chơi với hơi thở, từ từ sẽ thân quen với nhau thôi. Bạn hãy cố gắng thực hành, duy trì hàng ngày rồi bạn sẽ thấy hơi thở mầu nhiệm và có uy lực không ngờ.
Cuộc sống hiện đại bận rộn, ai cũng lo làm kinh tế để cố gắng có cuộc sống tốt hơn. Nếu ta cứ cắm đầu cắm cổ lo làm kinh tế, bất kể mọi tác động xung quanh, bất kể việc chăm sóc và rèn luyện bản thân, thì không thể có được kinh tế ổn định và bền vững.

Nếu ta cứ mãi than bận lắm, còn nhiều việc phải giải quyết lắm, nên không có thời gian để thư giãn, tĩnh tâm hay thở. Luôn làm việc với 1 tâm trạng căng thẳng, mệt mỏi thì chắc gì ta đã làm việc hiệu quả. Có chăng, nhờ thực hành tĩnh tâm mà ta dừng được những cơn cảm xúc tiêu cực đó, đẩy lùi được áp lực xung quanh, lấy lại cân bằng và có những cái thấy “sáng suốt” hơn thì sao?
Ta cần thực tập sao cho thấy “cái gì cũng là mầu nhiệm“.
Thường chúng ta hay bị cuốn vào công việc, lo cơm áo gạo tiền mà quên cảm nhận mọi sự vật quanh ta đều là mầu nhiệm. Ta sống thiếu tỉnh thức nên không thấy được vốn dĩ những sự vật hiện tượng xung quanh ta đã lung linh và tỏa sáng sẵn rồi.
+ Khi rơi vào 1 chứng bệnh hay tai nạn nào đó mà không thể bước đi được nữa. Khi đó ta mới biết đôi chân đáng quý biết chừng nào.
+ Khi ngắm hoa đào nở rất đẹp ta có rùng mình vì ngạc nhiên và nể phục không? “Ngạc nhiên” vì chẳng biết từ ở đâu trong thân cây khô khốc lại vọt ra những chùm hoa hết sức rực rỡ. “Nể phục” vì biết hoa đào phải chịu lạnh buốt trọn mùa đông mới có thể dâng tặng cho đời tác phẩm quý giá như vậy.
Nếu nhìn phớt qua, ta sẽ trầm trồ:”Ồ, đẹp quá!”
Nếu nhìn sâu sắc ( tức là có tỉnh thức) ta sẽ thốt lên: “Ôi, hay quá! Sao làm được vậy?”
Thực ra, đối tượng vốn đã lung linh và tỏa sáng rồi, nhưng vì tâm ta chất chứa quá nhiều rác rến nên ta gần như không còn nhìn thấy giá trị đích thực của đối tượng. Ta sống mà không cảm nhận được cái gì là mầu nhiệm hết.
Ta thường tự hào là mình có thể làm 2,3,4 việc cùng 1 lúc.
+ Trong khi nấu ăn ta có thể xem tivi.
+ Trong khi ăn ta cũng có thể tranh thủ bàn công việc làm ăn hay đọc tin nhắn.
+Trong khi họp ta có thể tranh thủ trả lời tin nhắn. Trong khi lái xe ta có thể tranh thủ nghe đài.
+ Trong khi nghe người thân chia sẻ ta có thể kết hợp nghe nhạc, là quần áo.
Bạn có thấy mình trong đó không? Tại…ta có nhiều việc quá mà!
Có thật là lúc nào ta cũng có quá nhiều việc không, hay do “thói quen không thể tập trung làm 1 việc”.
Ta có khi nào nghĩ đến những tình huống do ta làm nhiều việc cùng lúc như: món ăn đang nấu bị cháy khét do ta mải làm 1 việc khác, không nắm được nội dung chính của cuộc họp do ta mải chat với người khác, đang lái xe phải phanh gấp do ta mải tập trung nghe tình huống hay câu chuyện trên đài,………
Trong 1 lúc mà ta phải phân tán quá nhiều năng lượng cho nhiều việc khiến ta rất dễ bị căng thẳng, đuối sức, khó chịu, dễ cáu gắt. Từ đó, khả năng tập trung cũng sẽ yếu dần, mà trí nhớ của ta cũng sẽ suy giảm trầm trọng.
Vì chất lượng cuộc sống, thiền sư nhấn mạnh chúng ta hãy cố gắng làm ” một trong một” thôi!
Và nhớ không quên tự nhắc nhở mình: thư giãn, thư giãn và thư giãn…… cả thân lẫn tâm.
Ngoài ra, trong cuộc sống ta cần phân loại xem công việc nào là cần thiết, công việc nào là không cần thiết, công việc nào là gấp bằng cách đặt ra các câu hỏi:
+ Tại sao ta làm công việc này?
+ Có cần thiết làm ngay bây giờ hay không?
+ Những việc cần thiết hôm nay đã làm chưa?
Việc cần thiết là việc có liên quan tới mục đích và phẩm chất của đời sống và cần phải làm ngay, để lúc khác sẽ không thể thực hiện hoặc thực hiện sẽ không có hiệu quả. Bỏ bớt những việc không cần thiết, ta sẽ có nhiều thời gian và năng lượng để làm những việc cần thiết trong sự thư giãn, thảnh thơi, chân thành và sâu sắc.
Hãy thêm vài phút tĩnh lặng và suy xét trước khi ta muốn làm việc gì.
Thực tập ” định tâm”.
Có nhiều cách như định tâm trong hơi thở chú tâm vào 1 điểm nào đó hay 1 vùng nào đó, định tâm trên bước đi, định tâm khi đang ngồi yên. Nếu được ta cố gắng thực tập định tâm trên hơi thở, ta có thể chọn 1 điểm trên cơ thể như đầu chóp mũi hay nhân trung, cố gắng ngồi thả lỏng thư giãn, chú ý vào sự phồng xẹp của bụng.

Nếu trong lòng ta có “bão lớn” không thể ngồi yên tập trung định tâm được ta có thể chọn định tâm trên bước chân, thả lỏng 2 cánh tay, bước đi thật chậm, chậm nhất có thể. Có lúc ta có thể dừng lại 1 chút để lắng yên và định sâu hơn thì cứ dừng lại. Thấy bước ổn hơn thì bước. Bước chân càng nhỏ, càng chậm, thì càng dễ định.
Ta có thể áp dụng bài thiền hành này ngay trong phòng làm việc hay phòng ngủ, trước phiên họp, trước giờ thuyết trình hay trước khi gặp đối tác,…..
Thiền sư cũng nhấn mạnh ta nên thực tập “nụ cười tỉnh thức“. Thay vì chỉ khi vui ta mới cười. Ta hãy thực tập nở nụ cười nhẹ nhàng bất cứ khi nào ta tỉnh thức, nhận ra mình đang sống và gắn kết với sự sống. Ví dụ như: ta nghe thấy tiếng em bé cười giòn tan, thấy lá rụng trước sân nhà, nắng ấm đang lên, chú chó chạy ngoài sân,…….
Bạn có công nhận chiếc điện thoại di động xuất hiện mang đến nhiều lợi ích cho chúng ta nhưng cũng có nhiều mặt trái không?
Các nhà tâm lý trị liệu Tây Phương cho rằng 1 trong những nguyên do khiến con người ngày nay dễ mắc các chứng bệnh tâm lý như: rối loạn lo âu, trầm cảm,….. là sử dụng máy tính và điện thoại quá mức kiểm soát, đến mức nghiện ngập.

Cũng dễ hiểu thôi vì thời gian sống trong máy tính và điện thoại chính là thời gian chúng ta đánh mất sự kết nối với thế giới bên ngoài.

Ta phải có bản lĩnh lắm mới có thể làm chủ được 1 thứ mà vừa mang lại nhiều lợi ích, vừa có thể gây ra nhiều nguy hại như vậy. Ta cần thực tập bằng cách đặt ra những quy luật như: về tới nhà là tắt điện thoại hoặc quy định tắt từ mấy giờ đến mấy giờ, chỉ kiểm tra điện thoại sau mỗi 1-2 tiếng, hoặc khi rảnh hay cuối tuần là không sử dụng điện thoại,…….. Mỗi lần muốn “sờ” tới điện thoại để kiểm tra hay trả lời tin nhắn, ta nên dừng lại vài giây để tự hỏi xem có thực sự cần thiết hay không?
Thỉnh thoảng hãy kiểm tra, ta và chiếc điện thoại, ai làm chủ ai?
Trong sách, thiền sư có đưa ra bài thiền buông thư chi tiết để hướng dẫn ta. Bài thiền này giúp ta cảm nhận rõ rệt hơn về tình trạng thân thể, giúp ta thư giãn sâu sau những giờ làm việc mệt nhọc, căng thẳng. Bạn có thể áp dụng vào giờ nghỉ trưa tại cơ quan. Bạn hãy áp dụng mỗi ngày nhé!
Khi mới thực tập thiền chắn chắn bạn sẽ gặp khó khăn: ngoại cảnh tác động, đau nhức chân tay khi ngồi 1 tư thế lâu, học cách thư giãn, thả lỏng….. cũng không còn cách nào khác ngoài việc ngồi riết rồi sẽ quen.

Khi ta mới học 1 thứ mới, chuyển 1 công việc mới, học 1 kỹ năng mới……chắc chắn giai đoạn ban đầu sẽ là giai đoạn khó khăn nhất. Chỉ có vượt qua những khó khăn vừa giúp ta rèn luyện được ý chí, nghị lực, vừa khiến ta trở thành con người tốt hơn, mạnh mẽ hơn trước.
Thiền sư có nhấn mạnh 1 ý của trường đào luyện nhân tài lừng danh West Point: Muốn làm việc lớn, phải hội đủ 3 tiêu chuẩn: kỷ luật, tinh thần đồng đội và khả năng lãnh đạo.
Ta đang sống có kỷ luật nào không??”
Rèn luyện kỷ luật là quá trình chịu đựng, nuốt từng cảm giác khó chịu, kể cả đớn đau. Để rồi sau tất cả, ta có được “nội lực” – sức mạnh bên trong, thản nhiên bước vào cuộc đời mặc kệ mọi khó khăn trở ngại.

Nếu sống có “kỷ luật” ta sẽ duy trì được thói quen tích cực nào đó mà không bị sự tùy hứng làm gián đoạn. Mà 1 thói quen tích cực được hình thành sẽ nâng dậy những thói quen tích cực khác. Ví dụ thói quen thức dậy sớm tập thể dục có thể sẽ kéo theo thói quen ngồi thiền, lên kế hoạch cụ thể trong ngày, đi làm đúng giờ,…..

Hành thiền cũng cần có “kỷ luật” bạn nhé! Từ hôm nay, bạn hãy thiết lập kỷ luật cho m trong việc hành thiền. Hãy quy định 1 giờ trong ngày để thực tập thiền, dù trong ngày có bận rộn đến đâu vẫn duy trì giờ “thiền” đó. Khi bạn thực tập được đều đặn, bạn sẽ nhận được rất nhiều lợi ích.
Bạn đã thực sự “trưởng thành” chưa?
Hầu hết mọi người ít được hỏi hay tự hỏi mình câu hỏi này. Thành thật với bản thân, bạn thử trả lời những câu hỏi dưới đây để tìm câu trả lời cho mình nhé!
+ Khi gặp chuyện, bạn thích dựa vào sức mình, bình tĩnh để tự giải quyết hay nhảy dựng lên, bỏ chạy, nhờ vả, ăn bám, chìa tay xin người khác??
+ Mỗi việc bạn làm, mỗi lời bạn nói ra có ảnh hưởng đến bản thân, gia đình, đoàn thể hay bạn làm việc không suy xét kỹ, nghe theo lời xúi giục của người khác,… mà không nghĩ đến hậu quả của nó. Bạn sẽ là người nào?
+ Bạn là người biết chịu trách nhiệm với những việc mình làm hay đổ thừa cho kẻ khác, cho hoàn cảnh, bạn có dễ bỏ cuộc không?
+ Mỗi khi nóng giận bạn có dễ dàng để cho cơn giận hay cảm xúc tiêu cực khống chế mình không? Nếu bạn lỡ buông ra lời nói gây tổn thương người khác bạn có biết xin lỗi họ và tự điều chỉnh bản thân mình không?
+ Bạn có dễ tự ái, tổn thương mỗi khi bị phê bình, chỉ trích hay mở lòng đón nhận những góp ý chân thành không?
+ Bạn có biết giữ lời hứa không?
+ Bạn là người biết lập kế hoạch trước khi định làm việc gì hay ngẫu hứng, cả nể, thích thì làm không thích lại đùn đẩy cho người khác??
+ Khi người thân bạn bè bên mình gặp khó khăn bạn có biết quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ, mở rộng trái tim để bao dung những yếu kém hay lỡ lầm của họ không?
+ Bạn có luôn hướng tới những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng và xã hội thay vì chỉ lo tích góp cho quyền lợi cá nhân mình không?
Trả lời xong các câu hỏi trên bạn thử chấm xem mình được bao nhiêu điểm nhé!

Trưởng thành là điều mà bất cứ ai đều phải trải qua. Nó giúp cho ta có cuộc sống ý nghĩa hơn. Có những người tuy ở trong thân xác của người lớn nhưng mãi vẫn chưa trưởng thành. Suy nghĩ còn hời hợt, nông cạn, sống không có mục đích hay giá trị sống. Xã hội hiện đại ngày nay có nhiều người mắc hội chứng “bệnh không chịu lớn”. Hầu hết những người này từ nhỏ sống trong điều kiện quá sung túc, muốn gì được nấy, được gia đình bao bọc hết mọi thứ mà không phải động tới móng tay; nhiều gia đình mong mỏi con học lấy thành tích nên không bắt con làm gì cả. Vì vậy, các em thiếu kỹ năng ứng xử, làm việc chung, giải quyết khó khăn,….
Thiền sư có nhấn mạnh về sự khổ luyện, vượt qua khó khăn để rèn luyện nghị lực. Hiện nay, nhiều công ty, tập đoàn lớn không quá chú trọng đến bằng cấp khi tuyển dụng nhân viên. Thay vào đó, họ đưa ra những tình huống, trắc nghiệm đơn giản để thử nghị lực và đạo đức của ứng viên. Ví dụ như bắt ứng viên chờ cả tiếng đồng hồ, đọc những cuốn sách dày cộp về đạo lý sau đó viết cảm nhận, ngồi thiền cả giờ ,….trước buổi phỏng vấn rồi quan sát trên camera. Nghị lực và đạo đức sẽ được thể hiện ra lúc này và họ sẽ quyết định có nhận những ứng viên đó vào làm hay không?
Mà nghị lực chỉ được rèn giũa khi gặp khó khăn, thử thách. Vì vậy, ta hãy bước qua vòng an toàn, dám đối mặt với những khó khăn, thử khách đến với mình. Điều đó đã giúp ta rèn nghị lực rồi.
Cuộc sống là chuỗi tập hợp của những điều như ý và bất như ý, nó diễn ra theo cách riêng của nó, nhân duyên của nó, quy luật, lý do của nó mà ta không thể can thiệp được. Để không chống lại sự vận hành đó, để sống ổn trong trời đất này, ta phải học cách chấp nhận những điều như ý cũng như những điều bất như ý càng nhiều càng tốt.
Ta cần phải học, phải tập luyện vì nếu không biết cách đón nhận ta sẽ dễ dàng trở thành nạn nhân của nó, bị nó quật ngã tả tơi rôì cứ trách trời xa lẫn trời gần.

Ta nên nhớ điều này: Như ý của người này chưa chắc đã là như ý của người khác và ngược lại bất như ý của người này chưa chắc đã là bất như ý của người khác. Nhiều khi những điều như ý đến với 1 người mà họ không còn thích điều đó nữa mà điều đó vẫn cứ tiếp diễn, người đó lại cảm thấy không còn thích, nhàm chán, sẽ cảm thấy bất mãn, lúc này nó lại chuyển thành điều bất như ý.

Thường khi chúng ta gặp biến cố, trải qua thăng trầm trong cuộc sống chúng ta mới đúc kết được 1 số hiểu biết về bản chất đời sống hoặc cơ duyên may mắn nào đó hay do tu luyện mà họ ngộ ra được cơ chế tâm thức của con người, nên họ sống sâu sắc hơn, biết cách để cho mọi việc cứ xảy ra 1 cách tự nhiên mà ít khi nhúng tay vào. Họ không đắm chìm vào những điều như ý và cũng không quá bám chấp vào những điều bất như ý. Những người này họ không đề cao vào ngoại cảnh vì đơn giản họ không còn nhiều nhu cầu ở bên ngoài. Họ có đời sống bên trong, yên ổn, chắc chắn và rất đẹp.
Trong cuộc sống, ai mà chẳng có lúc gặp những khó khăn, biến cố lớn hay nhỏ. Có người may mắn khỏe lại sau đợt ốm nặng, chữa bệnh, có người đang ở trên đỉnh vinh quang bỗng nhiên phá sản, trẻ em bị cưỡng hiếp, có người sống sót sau trận động đất hay sóng thần,…… thường những người này sẽ luôn bị ám ảnh bởi những điều đã xảy ra trong quá khứ. Họ gặm nhấm những nối đau đó, nhiều khi còn phóng đại, dung dưỡng nó. Họ nhạy cảm hơn, dễ bị tổn thương hơn, luôn lo sợ rủi ro sẽ đến hay ai đó hãm hại. Theo thời gian những người này sẽ rất dễ rơi vào trầm cảm hoặc đi tới tâm thần.

Thiền sư có hướng dẫn những người này việc đầu tiên cần làm đó là chấp nhận những quá khứ đó, , đừng bưng bít, che giấu hay gặm nhấm những vết thương đó, hãy đối mặt với nó. Tiếp đến là học cách “tha thứ”. Vì chỉ có tha thứ cho kẻ mà ta nghĩ đã gây tổn hại cho ta và cả chính ta nữa thì vết thương của ta mới được chữa lành. Khi cảm thông, tha thứ thì nỗi đau bắt đầu được giải phóng và sẽ tan chảy thành dòng cảm giác thuần khiết. Những người này luôn nhớ thực hành thiền để học cách an trú trong hiện tại, từng khoảnh khắc trở về kết nối, làm quen, thấu hiểu và yêu thương thân thể của ta rồi từ từ bước tới cảm giác từng giây từng phút ta đang lần bước ra khỏi vũng lầy khổ đau. Chỉ có năng lượng tỉnh thức mới có thể làm cho chất liệu bình an và lòng từ bi trong ta ứa ra. Chỉ tình yêu đích thực mới có thể tha thứ đích thực.
Ngày nay, ai ai cũng nghĩ rằng họ cố gắng phấn đấu cho công việc họ đang làm đều là hướng đến hạnh phúc. Họ nghĩ rằng khi có 1 công việc lượng cao, có thể lo cho gia đình cuộc sống sung túc, đi du lịch nhiều nơi, ăn nhiều món ăn ngon,….tóm lại là sự thỏa mãn những điều kiện từ bên ngoài thì sẽ hạnh phúc.

Theo Đức Phật: Hạnh phúc là cái đã có sẵn, không cần phải tìm kiếm nữa. Vì nó ở bên trong ta, là tâm, là sự cảm nhận chứ không phải ở yếu tố ngoại cảnh. Khi tâm bình yên, không còn mong cầu hay vọng động gì nữa, thì đó là trạng thái cân bằng và tự do nhất của con người – trạng thái hạnh phúc không bị điều kiện hóa.

Giáo sư tiến sĩ thần kinh tâm lý học Rick Hanson đã tìm thấy 3 cấp độ hạnh phúc cao nhất mà trong đó không có chỗ xếp hạng cho sự thỏa mãn đó là:
+ Sự hài lòng: là khi ta biết trân quý và thưởng thức những giá trị hạnh phúc mình đang có.
+ Sự bình yên bên trong: là khi ta không còn bất cứ vọng động hay cảm xúc lên xuống vì những điều như ý hay bất như ý.
+ Sự quan tâm: là khi ta buông bớt quyền lợi cá nhân, cái tôi, để chia sẻ và nâng đỡ mọi người xung quanh.
Cả 3 cấp độ này không liên quan gì mấy tới những thứ ta đang nắm giữ hay khao khát tìm kiếm. Và những ai đang than van mình không có gì để hạnh phúc thì nên xét lại, vì trái tim bình yên ai mà chẳng có.
Thiền sư có nêu ra những tác hại của việc “hưởng thụ” và khuyên chúng ta hãy bớt hưởng thụ đi. Bởi:
+ Hưởng thụ làm cho tâm tham đắm phình to và nhạy cảm khiến ta luôn bận rộn tìm kiếm thêm cảm giác dễ chịu để lấp đầy những khoảng trống.
+ Hưởng thụ làm bào mòn năng lượng, sức khỏe và trí tuệ của tuổi trẻ, làm tê liệt khả năng phấn đấu, vươn tới những giá trị lớn, con đường lớn.
+ Hưởng thụ làm lớn dậy thói quen tìm kiếm những cảm giác dễ chịu, tránh né cảm giác khó chịu, sức chịu đựng, bản lĩnh sẽ ngày 1 yếu dần.
+ Hưởng thụ làm suy yếu niềm tin vào giá trị hạnh phúc bên trong.
Để buông bớt sự hưởng thụ, ngoài việc dùng ý chí để nhắc nhở, ta phải cần tới sự giúp đỡ của ý thức – khả năng nhận diện và quan sát thường trực những gì đang diễn ra trong dòng cảm giác. Chỉ dưới ánh sáng của tỉnh thức, mọi đối tượng mới lộ rõ bản chất giả tạm của nó, và sẽ không còn cơ sở để nó giãn nở hay nắm thế chủ động.
Thiền sư có hướng dẫn ta thực hành dòng thiền Vipassana giúp ta nhìn sâu vào 1 đối tượng bằng 1 lối nhìn đặc biệt. Vậy lối nhìn đặc biệt ấy là gì? Đó chính là:
+ Không phân loại và suy diễn: nhìn vào đối tượng ta không nên phân loại là tích cực hay tiêu cực, tốt hay xấu vì làm như vậy sẽ kéo thêm cảm xúc. Chỉ cần ghi nhận diễn biến trên đối tượng, không liên tưởng hay diễn dịch gì thêm, để nó là chính nó.
+ Không ưa thích hay ghét bỏ: Đối với phiền não phải cần có cái nhìn khách quan, không bỏ thái độ ưa hay ghét thì mới tiếp cận được.
+ Không phê phán hay so sánh: Phê phán người khác hay bản thân đều không nên, vì nó sẽ làm cho đối tượng” biến dạng” và cặn cáu buồn phiền trong ta lại trồi lên. So sánh cũng vậy, cũng xuất phát từ thái độ không chấp nhận tình trạng đối tượng, muốn từ bỏ đối tượng này để tìm kiếm đối tượng khác hay mong chờ đối tượng thay đổi như ý mình.
+ Không níu kéo hay đàn áp: trong thiền tập ta cần phải học cách chấp nhận cả 2 kiểu đối tượng có lợi và bất lợi, cứ để nó diễn ra nếu nó không nguy hại gì. Thiền tập là để cố gắng nuôi dưỡng cho mình thói quen bớt tìm kiếm cảm giác dễ chịu và cố gắng chấp nhận thêm cảm giác khó chịu. Níu kéo là làm lớn mạnh tâm tham, đàn áp là làm lớn mạnh tâm sân.

Ta có thể tóm gọn lại lối nhìn đặc biệt trên bằng cụm từ: “ thấy sao để vậy“.
Trong mỗi chúng ta ai cũng có điểm mạnh -điểm yếu, thói quen tốt và thói quen chưa tốt. Ta muốn biến những thói quen chưa tốt thành thói quen tốt. Để làm được điều này phải có 4 điều kiện sau đây:
+ Ý chí: muốn thay đổi bản thân tức là chấp nhận đương đầu với những cảm giác rất khó chịu, thậm chí đau đớn vì phải cưỡng lại thói quen cũ. Bởi ý chí của ta cũng có thể bị suy giảm tùy theo hoàn cảnh và những biến động trong cuộc sống. Nếu đã từng trải qua các môi trường huấn luyện, có tập luyện thể lực thường xuyên, sống có bài bản ngăn nắp, thì ý chí sẽ mau chóng được nâng dậy và nhờ đó năng lượng cũng bớt tiêu hao.
+ Tỉnh thức: Muốn thay đổi thói quen hay lo nghĩ lung tung, không thể an trú, thì phải có năng lực tỉnh thức nhạy bén và mạnh mẽ để vừa phát giác vừa đuổi bắt nó kịp thời. Dùng năng lực tỉnh thức để đốt cháy thói quen đó. Thực ra, ta chẳng làm gì cả, bản thân sự tỉnh thức có công năng khiến cho mọi phiền não đều không thể hình thành và phát triển mỗi khi chúng xuất hiện. Khi hành thiền ta chỉ cần tập trung xây dựng tỉnh thức, còn lại thì để cho tỉnh thức ( chánh niệm) đứng ra điều chỉnh lại hay giải quyết hết mọi thứ.
+ Môi trường: Ta hãy nhớ câu nói của ông cha ta hồi xưa:” Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng“. Đến giờ câu tục ngữ này vẫn cần thiết cho mình. Môi trường tối ưu nhất ta nên chọn để thay đổi thói quen đó là trung tâm thiền. Ở đây, không chỉ đáp ứng về mặt nuôi dưỡng ý chí, mà đó còn là mảnh đất phù hợp nhất để phát triển sự tỉnh thức. Nếu xung quanh ta ai cũng cùng làm như vậy thì ta sẽ có nhiều cảm hứng để làm hơn.
+ Thời gian: Theo các chuyên gia tâm lý, thường để thay đổi 1 thói quen mất khoảng 3 tuần lễ ( 21 ngày).Tự thực tập ở nhà cũng được nhưng nếu được thực tập ở các trung tâm thiền thì sẽ nhanh đạt kết quả hơn. Vì ở đó ta chỉ cần tập trung vào việc quan sát thói quen của mình mà không phải lo chuyện gì khác với tần suất dày đặc hơn ở nhà. Đây chính là phương cách tối ưu để bào mòn và chuyển hóa 1 thói quen, khác xa với kiểu dùng ý chí để nhắc nhở hay đè nén trước nay của ta và hầu hết mọi người.

Mình xin kết thúc phần 1 tại đây, bạn tiếp tục đón chờ phần 2 để nghe phân tích của thiền sư về việc Cân bằng giữa làm và sống nhé!

Bạn hãy ủng hộ mình bằng cách bấm nút like, đăng ký kênh và chia sẻ link cho người thân để giúp lan tỏa những cuốn sách hay nhé!
Nếu nhìn kỹ ta có nhận ra ta luôn sống trong “tâm tưởng” không??
Ta tưởng mình ổn, mình giỏi, mình mạnh mẽ, bao dung,…. hóa ra không phải như vậy. Ta tưởng mình đã hiểu được chính mình hóa ra còn nhiều góc khuất ta chưa từng biết tới. Ta tưởng người đó không có tài cán gì nhưng sự thật là họ ko muốn thể hiện, tưởng người đó kiêu kỳ nhưng sự thật là họ thích yên lặng và chỉ tập trung vào công việc, tưởng người ấy muốn phản bội ta nhưng sự thật là họ đang suy sụp,……

Tất nhiên, cũng có lúc ta tưởng không tốt về ta và tưởng tốt cho người khác, nhưng thông thường thì ngược lại. “Tâm tưởng” ta luôn dựng lên những hình ảnh sai lạc về người khác là vì sâu thẳm bên trong ta chôn giấu nỗi sợ hãi rất lớn.

Các nhà tâm lý trị liệu Tây phương cho rằng chúng ta ai cũng bị trầm cảm hết, chỉ khác nhau ở mức nặng hay nhẹ mà thôi. Trầm cảm nghĩa là thường trực sống trong suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực mà không thoát ra được, dần dà chấp nhận đó là con người mình, không thể kết nối lại với con người lành lặn trước đây.

Mọi người cho rằng ngày nay người bị trầm cảm (mức độ nặng) quá nhiều là vì áp lực cuộc sống cũng quá nhiều. Cũng đúng. Thiền sư cho rằng còn 1 nguyên do khác cũng khá lớn là do kinh tế phát triển mang lại nhiều thứ hấp dẫn để nắm bắt và hưởng thụ nên con người luôn sống ở bên ngoài, bỏ bê bên trong. Càng sống trong tiện nghi thì sức chịu đựng càng kém cỏi, nên chỉ cần 1 biến động nhỏ là đã bị sốc, bị tổn thương, bị mất cân bằng, bị suy sụp ngay. Trầm cảm cứ vậy mà hình thành.
Ta hãy thực tập xét lại từng cái thấy của mình, đừng chắc mẻm điều gì khi tâm còn quá xao động và liên tục thay đổi. Thấy vậy mà không phải vậy.
Ta có muốn trở thành người nhận và truyền thông tin đáng tin cậy không?
Thiền sư nhấn mạnh chúng ta nói chung hay giới trẻ hiện giờ nói riêng cần thực tập “lắng nghe sâu”. Người trẻ hiện nay đang mắc phải 1 hội chứng nắm bắt thông tin quá nhanh và hời hơt, 1 thông tin đơn giản mà họ nghe cũng không nổi, nghe được vài câu- thậm chí chỉ vài từ – là họ bắt đầu đoán vì họ nghĩ họ biết hết rồi. Thêm điều nữa, giờ giới trẻ quen phụ thuộc vào máy móc như điện thoại hay máy tính, họ nhờ máy móc nhớ hộ nên nhiều khi họ không quen nhớ, nếu bất chợt hỏi chưa chắc họ trả lời được ngay mà lại nhờ máy móc trả lời hộ.

Nói 1 hiểu mười, nghe vài từ khóa là có thể nắm hết được câu chuyện, đích thực là kiểu của người thông minh. Nhưng cuộc sống có những điều ta không thể dùng cái đầu “siêu cấp” và nhạy bén để nắm bắt mà nó cần 1 cái tâm tĩnh lặng, an trú,… để lắng nghe, cảm nhận.

Lắng nghe đúng nghĩa là phải để lòng lắng xuống rồi mới nghe. Nếu để cho cảm xúc hay cái đã biết rồi chen vào thì nghe cũng bằng không, vừa không giúp được người đang có khó khăn vừa làm hư hại khả năng lắng nghe, sau này ta muốn nghe sâu điều gì cũng khó.

Vậy, trước khi thực tập lắng nghe, ta phải tĩnh tâm ít nhất 5-10 phút. Trong khi lắng nghe phải luôn nhắc nhở mình thư giãn, theo dõi hơi thở, những cảm giác, cảm xúc của mình. Trong quá trình thực tập lắng nghe mà cảm thấy mình không muốn nghe hoặc không nghe nổi thì phải xin dừng lại.

Để hỗ trợ cho việc lắng nghe sâu,ta nên tránh nhồi nhét vào bộ nhớ những thông tin vô bổ từ điện thoại, máy tính, trò chơi điện tử….. Ngoài ra,, ngồi thiền đều đặn, thường xuyên mỗi ngày cũng giúp ta ” đốt cháy” bớt những thứ rác rến ấy.
Thiền sư có nhấn mạnh khi truyền thông tin đi ta cũng phải tỉnh thức. Phải xác thực thông tin mình đang có là chính xác, đã qua kiểm chứng hoặc ít nhất là được nghe từ sự tĩnh tâm. Nếu không chắc thì ta cần hỏi lại, vì ta phải chịu trách nhiệm cho những gì mình phát ra. Đó là sản phẩm của ta.
Trong truyền thống tu tập chuyển hóa của đạo Phật có nhấn mạnh về Chánh Tư duy – tức Tư duy đúng đắn.
Để có được Tư duy đúng đắn ta cần thực tập 3 điều sau:
+ Đề tài đúng đắn: khác với suy nghĩ, tư duy là đào sâu 1 vấn đề có nội dung rõ ràng, nên cần có sự đầu tư nghiêm túc và nhất là phải chọn lọc đề tài đàng hoàng để đỡ tiêu phí thời gian, năng lượng và xả bớt rác vào trong kho tâm thức.

Những đề tài tư duy cần thiết thường là những đề tài phục vụ cho công việc làm ăn hay liên hệ tình cảm. Tuy nhiên, còn có những đề tài khác quan trọng hơn mà ta cần phải tư duy nhiều hơn, đó là: Làm sao để làm chủ bản thân?
Làm sao để có bình an và hạnh phúc?
Làm sao để giúp người thân bớt khổ?
Làm sao để giúp 1 cộng đồng tiến bộ?
Làm sao để sống 1 đời sống có ý nghĩa thực sự?

+ Thời điểm đúng đắn:Thời điểm ta chọn để tư duy là khi ta có đủ năng lượng và sự tỉnh táo, tránh đụng đâu là tư duy đó, mọi lúc mọi nơi làm hao mòn năng lượng, đến lúc cần tư duy thì đã hết năng lượng mất rồi.
Thời điểm tư duy thích hợp và hiệu quả nhất là buổi sáng sớm hay sau giờ ngồi thiền. Ngoài ra, những lúc làm những công việc nhẹ nhàng, có tính chất lặp đi lặp lại như tưới cây, nhổ cỏ,.. ta có thể đem đề tài cần tư duy ra, hoặc nó tự đến thì ta hoan hỉ đón nhận. Nói chung, lúc nào ta thấy tâm trí và năng lượng ổn định thì tư duy.
Trạng thái không tư duy, định tâm hay an trú trong hiện tại, thực ra là điều kiện rất cần thiết giúp cho tiến trình tư duy diễn ra nhanh, gọn và hiệu quả.
+ Thái độ đúng đắn:Thường khi tư duy, ta chỉ chú ý đến kết quả chứ ít khi quan tâm đến thái độ hay cách thức tư duy, trong khi điều này có ảnh hưởng đế kết quả tư duy, cả tâm tính và phẩm chất đời sống của ta nữa.
Ta luôn nhớ duy trì sự tỉnh thức, cảm nhận toàn thân, hơi thở, quan sát cảm giác và diễn biến tâm lý trong suốt tiến trình tư duy nhé!
Bạn có nhận thấy trong mình luôn có những nỗi lo không? lo lên kế hoạch, lo sắp xếp công việc, lo để dự phòng rủi ro, ,…..ta để nỗi lo xâm chiếm lấy ta, lo mọi lúc, mọi nơi, nếu không lo ta sẽ không yên tâm.
Thiền sư có nói hầu hết những nỗi lo lắng của chúng ta là dư thừa, không cần thiết. Bản chất của sự việc đó không cần ta phải lo quá nhiều như vậy, thậm chí chẳng cần lo gì nữa, mọi thứ đã ổn rồi.

Người có trí tuệ, có vốn sống, có kinh nghiệm đối ứng, có bản lĩnh là người biết lo những gì cần lo và không lo những gì không cần lo. Có những việc họ chấp nhận để nó diễn ra từ đâu thì giải quyết tới đó, vì họ biết lo nghĩ trước cũng chỉ mệt đầu chứ chẳng giúp ích gì. Phải là người mạnh mẽ và bản lĩnh lắm mới dám không lo.

Ta cần học cách để buông bỏ bớt lo lắng bằng cách:
+ Cứ để nó như vậy đi: ta hãy luôn tự nhắc nhở mình rằng có những chuyện ta không nên tác động vào, không bỏ thêm bất cứ hành động hay thái độ quan tâm , lo lắng nào, cứ để nó diễn ra theo đúng nguyên lý hay nhân duyên của nó.
+ Xét lại từng nỗi lo: khi nhận biết ta đang lo lắng , hãy xét lại nỗi lo đó theo trình tự như sau:
Nỗi lo này là gì?
Đến từ đâu?
Có cần thiết hay không?
Cần thiết tới mức nào?
Để được gì?
Có thể để lúc khác không?
Nêu ta không tìm ra câu trả lời thì hãy để buông xuôi nỗi lo đó, quay về tập trung vào hơi thở, an trú vào bước chân chứ nhất định không đồng nhất với nỗi lo đó.
+ Sống chắc trong hiện tại: ta phải tìm cho tâm mình 1 đối tượng đang có mặt trong hiện tại, an trú, cảm nhận và thưởng thức những gì đang diễn ra, nhận thấy hạnh phúc luôn hiện hữu quanh ta mà ta cứ mãi lo tìm kiếm, nhờ đó mà ta sẽ bớt chạy theo những suy nghĩ và lo lắng không cần thiết.
Có những người ta biết rất thông minh, tài giỏi , thành đạt, lừng lẫy 1 thời nhưng chỉ sau 1 biến cố, tai nạn thì họ rơi vào trầm cảm nặng hay tâm thần. Những người này có trái tim không đủ vững để đón nhận biến cố hay tai nạn đã xảy ra. Trong cuộc sống hàng ngày họ ít nghĩ đến chuyện phải gìn giữ và nuôi dưỡng tâm hồn.

Ta có công nhận 1 thực tế rằng ta, họ, mọi người trong trong thời đại này thường chỉ tập trung vào 1 điều duy nhất đó là phải thành đạt, thành đạt và thành đạt không? Nhưng thành đạt mà không có hạnh phúc thì thành đạt để làm gì? Thành đạt mà trái tim chai sạn, khô cằn, sứt mẻ, tổn thương đến vỡ vụn như 1 người trầm cảm thì có cần phải thành đạt không?

Ta đừng quá chủ quan nhé! Nếu mỗi ngày ta không làm gì để nuôi dưỡng và bảo vệ tâm hồn mình cả, mỗi ngày ta vẫn liên tục mất quyền kiểm soát, buồn vui thất thường, tự ái, tổn thương,….. rõ ràng đây là những điều kiện để trầm cảm đã sẵn sàng rồi, chỉ chờ thêm 1 điều bất như ý đến nữa là nó sẽ thể hiện ra thôi.
Một trong những điều cần giữ nhất trong trái tìm mình đó là sự bình yên.
+ Khi bình yên ta thấy thời gian như chậm lại, đủ để ta cảm nhận hết sự mầu nhiệm của thế giới quanh mình. Ta chỉ muốn được an trú, ở yên trong giay phút này và ở đây, mà không cần phải thêm bất cứ điều gì nữa mới an lòng.
+ Khi bình yên ta thấy không gian như lớn rộng ra đủ để ta có thể đi tới bất cứ nơi nào mà ta muốn mà không bị chướng ngại, không có đối thủ để phải lẩn tránh, ai cũng đáng thương và cần được thương yêu, ai cũng là nạn nhân của xã hội quay cuồng và sự mê muội trong chính họ, ai cũng cần được khai sáng và có 1 con đường đẹp để bước đi.
+ Khi bình yên, ta thấy cái tôi như bé lại đủ để ta đối mặt và thừa nhận những yếu kém và tổn thất bên trong, đủ để ta thứ tha cho những lỡ lầm vụng dại của chính mình, đủ để ta nhận ra mình không thể sống khi sớm mai thức giấc không còn ai thân quen trên cuộc đời này, đủ để ta kịp tạ ơn những người đã đi qua cuộc đời mình và cho mình biết bao điều khôn lớn, dẫu có khi là ngọt bùi có khi là đắng cay.
Hiện nay, rất nhiều trường Đại học nổi tiếng ở Mỹ và nhiều công ty nổi tiếng khác như: Google, Nike, Procter and Gamble, HBO,….. đều áp dụng thiền vào trường học, công ty của họ. Đều nhận được kết quả không ngờ. Những nơi này cho rằng thiền chánh niệm là phương thức tự chữa lành các tổn thương tâm lý hay nhất hiện nay.

Nhưng theo thiền sư, đây cũng chỉ là kiểu “chữa cháy” giống như kiểu ta chữa ngọn mà chưa biết cách diệt tận gốc. Khi tâm ta gặp vấn đề rồi ta mới tìm đến thiền.

Tại sao việc quay vào bên trong để thấu hiểu và vượt qua những hạn chế của bản thân không được học, được luyện tập từ khi ngồi trong ghế nhà trường, tiểu học, trung học hoặc chậm lắm là khi vào đại học? Nếu được đưa vào sớm, những đứa trẻ này sẽ được trang bị tất cả các kỹ năng làm chủ cảm xúc, thuần thục cái tôi, làm việc và sống chung với nhiều người, không bị đồng hóa và cám dỗ bởi ngoại cảnh, biết độ lượng và tha thứ,…
Giáo dục hiện giờ của chúng ta vẫn chỉ chú trọng đến điểm số, với mớ kiến thức mà hầu hết “không xài được”. Họ chỉ quan tâm đến thành tích, giải thưởng,.. hoặc ra đời họ chỉ quan tâm làm sao để trở thành giàu có, thành đạt, ngôi sao,….

Có trường nào dạy họ biết sống tỉnh thức, biết chú ý, biết quan sát, biết cảm nhận, biết kiềm chế đâu? Cả họ và chúng ta đều là nạn nhân của nền giáo dục chưa được khai sáng để thấy việc hàm dưỡng tâm hồn là thứ quan trọng hàng đầu, hoặc chí ít là ngang hàng với việc phát triển tài năng và trí tuệ.
Bắt đầu từ “tu thân”.
Đứng ở góc độ doanh nghiệp. Nếu là nhà lãnh đạo, bạn có dám trao quyền lãnh đạo cho nhân vật nào tuy có bản lĩnh, có tài năng, nói chung là có tầm nhưng lại thiếu cái tâm, thiếu chân thành và độ lượng không? Có phải hiện giờ hầu hết các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đều đỏ mắt đi tìm người kế thừa không?

Tìm được người vừa có tầm vừa có tâm đâu phải dễ. Bởi tài năng và đức hạnh thường ít đi chung với nhau, hễ tài năng càng lớn mạnh thì đức hạnh càng thu nhỏ. Tài năng dễ khiến cái tôi phình to, còn đức hạnh thì ngược lại. Đức hạnh là biết nhượng bộ, biết nâng đỡ, biết tha thứ, cho đi hay cống hiến mà không màng sự đền đáp, biết đặt lượi ích tập thể hay người khác lên trên lợi ích cá nhân, bết lắng nghe và tôn trọng ý kiến hay nguyện vọng của cấp dưới,…..Những thứ này làm sao có được nếu không trải qua quá trình khổ luyện, tu thân.

“Tu thân” là đào luyện cả thân lẫn tâm, cố gắng chấp nhận cảm giác khó chịu cần thiết và can đảm buông bỏ cảm giác dễ chịu không cần thiết, xử lý dễ dàng những vọng động và cảm xúc tiêu cực, thấu hiểu và làm chủ được cái tôi. Nói tới “thu thân” là nói tới sự đào luyện khắc nghiệt, kiểu như học viện West Point vậy.
Vậy theo ta, thế hệ tương lai, con em của chúng ta có cần rèn luyện ” tu thân” ngay từ nhỏ không? Rất nên ấy chứ! Lẽ ra, con em chúng ta đang ở độ tuổi dễ uốn nắn, dễ rèn luyện, là phải cần trao nhiều cơ hội để khổ luyện, thì ta lại tạo điều kiện thuận lợi để chúng được “sướng thân”, khỏi động tay động chân, muốn gì được nấy. Chúng ta thương con nhưng kỳ thực là hại con, vì ta đã cướp mất cơ hội để đứa trẻ được ” tu thân “, được trưởng thành. Đến khi vào đời vấp ngã te tua vì tính “không chịu lớn” của mình, chúng đâm ra oán trách bản thân và gia đình. Vậy lỗi này tại ai? Tại ta, tại ngành giáo dục và còn ai nữa?
Khoa học thế kỷ 20 đã cho chúng ta biết:” Những gì chúng ta đang nhìn thấy chỉ phản ánh đúng với trình độ chúng ta đang có mà thôi.”
Cùng 1 sự vật, sự việc mà mỗi người sẽ nhìn thấy 1 cách khác nhau, và ngay cả với chính ta cũng cảm nhận đối tượng đó ở mỗi thời điểm khác nhau. Đó là do trình độ nhận thức của mỗi người là khác nhau.
Thiền sư đã đưa ra 1 ví dụ phân tích cho ý này như sau:
Giả sử trình độ nhận thức của ta chia thành 10 cấp bậc, thì:
+Cấp bậc thứ 5 là trình độ trung bình, là nhận thức phổ thông, ai cũng thấy như vậy.
+ Cấp bậc từ thứ 5 trở lên là trình độ của người định tĩnh, có chiều sâu, có chánh niệm, có tuệ giác.
+ Cấp bậc từ thứ 5 trở xuống thuộc trình độ của những người suy cạn năng lượng, phiền não, chấn thương tâm lý hay khủng hoảng.

Đức Phật sau khi chứng ngộ cũng đã thấy và khẳng định:” Vạn pháp duy tâm tạo“- Tức tâm chúng ta như thế nào thì chúng ta sẽ nhìn ra thực tại thế ấy. Tâm ta tin mình là cái gì, mình không thể làm được cái này, cái kia thì chúng ta sẽ nghĩ theo như vậy dẫn đến hành động hướng đến điều ta tin đó. Ta phải đưa tâm thức lên lại thôi. Muốn vậy, ta không thể dùng ý niệm để đàn áp ý niệm theo kiểu “tự kỷ ám thị” mà ta phải chữa lành vết thương trước. Phải làm sao kích hoạt vào “cơ chế tâm thức” để nó chế xuất ra các “nội tiết tố” tự nhiên như thư giãn, bình yên, thảnh thơi và đặc biệt là tỉnh thức…. Đó là những chất liệu hết sức diệu kỳ có khả năng chữa lành những tổn thương tâm lý sâu nặng mà không có thứ thuốc nào thay thế được.
Thiền sư có nhấn mạnh 1 ý rất hay về bản chất cơn giận hình thành
+ Khi ta nổi giận tức ta đang cố gắng chống trả hay loại trừ 1 điều bất như ý đang xảy ra. Nhận thức của ta lúc đó tin rằng nếu chấm dứt được điều bất như ý ấy thì ta sẽ khỏe, sẽ an ổn, sẽ có giá trị.
+ Khi ta suy cạn năng lượng hay bị tổn thương tâm lý thì phản ứng tự vệ sẽ càng dữ dội. Nhiều khi chưa hẳn do đối phương làm ta giận, họ vẫn rất dễ thương, muốn giúp đỡ ta nhưng chỉ 1,2 câu nói đúng lúc tâm ta đang không ổn, đang tự động khuyêch đại dữ liệu, ta phản ứng trên cái vọng tưởng, cái nhận thức sai lầm của mình dẫn đến giận người đó.
+ Khi ta đang ổn, bình yên, tràn trề năng lượng thì lời nói hay hành động không dễ thương của 1 người nào đó sẽ không đủ sức làm cho ta nổi giận, kể cả với hành động tấn công thực sự cũng không làm cho ta rúng rính.

Vậy theo bạn, cơn giận hình thành do đối tượng bên ngoài hay do ta??
Theo thiền sư, giận là tâm ta đang có vấn đề, còn đối tượng bên ngoài chỉ là tác nhân. Ta giận vì ta đang sở hữu “nỗi sợ hãi”. Sợ thua thiệt, thất bại, mất mát, sợ bị chê bai, hiểu lầm, sợ bị đánh giá thấp, sợ ko được chấp nhận,….vì sợ quá nên ta mới phản ứng, mới tức giận để ngăn điều ta đang sợ xảy ra. Nỗi sợ tuy đã có sẵn trong bản năng, nhưng nó nhiều như vậy là tại nội lực của ta suy yếu.
Nếu thiếu nội lực dẫn đến nỗi sợ sẽ lớn dậy. Vậy, muốn trị tận gốc cơn giận thì phải chiến thắng được nỗi sợ, chữa lành các vết thương lòng và kiên trì xây dựng nội lực – tức sức mạnh bên trong.

Để cắt cơn giận, nhanh nhất ta hãy tách tâm mình ra khỏi câu chuyện mới xảy ra hay đối tượng đó và về nương tựa ngay với hơi thở càng lâu càng tốt. Ta có thể tìm cho mình 1 chỗ yên tĩnh để tản bộ hay ngồi xuống gom tâm lý lại và không nói năng hay hành động bất cứ điều gì lúc giận.

Cái khó trong khi thực hành kiềm chế cơn giận đó là quan sát được cơn giận. Bởi nếu năng lực quan sát của ta còn yếu thì sẽ bị nó nuốt chửng và nó sẽ phình to ra. Nó đòi hỏi không chỉ ở năng lượng dự trữ sẵn có trong ta mà ở kinh nghiệm và kỹ thuật khéo léo nữa. Hãy nhớ, mỗi khi thấy năng lượng trong ta ổn định thì ta lại tiếp tục quan sát cơn giận.
Ta hãy cố gắng thực tập làm sao để ta phát hiện, quan sát được cơn giận liên tục mà không đồng nhất với nó. Thực tập điều đó như 1 kỹ năng để giúp ta luôn ở thế chủ động. Làm được điều đó rất cần nhờ đến “năng lực tỉnh thức”. (phát triển chánh niệm chứ đừng lo diệt trừ phiền não).
Bạn có để ý thấy trong cuộc sống nếu ta xây dựng được uy lực từ bên trong với các mối quan hệ cũng như với con cái, ta sẽ có cuộc sống hạnh phúc hơn.
Thử nhớ lại, có khi nào con bạn làm 1 điều chưa đúng, bạn nhắc nhở con nhiều lần không được, đến lúc bạn tức giận quá, quát mắng thậm chí còn đánh con liên tục, trừng phạt con, hay đối xử phân biệt với con ,….không? Những đứa trẻ đó lớn lên như 1 đứa trẻ bị khuyết tật về tinh thần, chúng bị tổn tương tâm lý sâu nặng, sẽ hành xử không còn bình thường như: dễ cảm xúc, dễ tổn thương, dễ kích động, dễ bạo động với những ai động chạm tới mình. Ta đang dùng uy quyền đối với con.

Cũng nhớ lại, có khi nào trong cuộc nói chuyện với người thân, quen, họ có những lời nói hay hành động đùa cợt mà bạn cảm thấy không thích. Bạn nói nhẹ nhàng nhưng họ vẫn bỏ ngoài tai, vẫn cứ tiếp diễn lời nói hay hành động đó,…. đến khi bạn tức giận, bạn nghiêm giọng lớn, hét lên thì họ mới chịu dừng lại. Trường hợp này ta cũng phải dùng uy quyền với người đó.

Cả 2 trường hợp trên đều do bạn thiếu uy lực từ bên trong. Bạn không xây dựng được cái uy lực của mình với đối tượng khác. Mà thiếu uy lực sẽ dẫn đến hậu quả nguy hại.
Có nhiều người dùng uy quyền của mình để lấn át hay bắt nạt người khác phục vụ cho cái tôi thích chứng tỏ của mình, phục vụ cho lợi ích cá nhân. Nếu có uy lực từ bên trong ta sẽ sử dụng uy tín và tài năng của mình để khai thị, hướng dẫn, huấn luyện người khác, nhất là thế hệ đàn em, nâng đỡ họ, dùng nó để mang lại lợi ích chung cho mọi người.
Ở nơi làm việc, ta có nhìn thấy sự độc tài của 1 số người trong công ty không?
+ Có người nhìn vào là thấy ngay tính độc tài, làm việc chung thì càng thấy sự độc tài của họ thể hiện ở mọi lúc mợi nơi.
+ Có người chỉ độc tài ở trong chuyên môn hay vài lĩnh vực nào đó mà họ thành thục, còn những mặt khác thì vẫn lắng nghe, học hỏi.
+ Có người ra vẻ chẳng chút độc tài, rất nhẹ nhàng, lắng nghe nhưng chưa bao giờ làm theo ý ai hết.
Vậy, ta là kiểu độc tài nào??
Người lãnh đạo giỏi sẽ biết khi nào cần thiết phải độc tài thì phải độc tài để tạo niềm tin vững chắc, điều hành đối phương hay đoàn thể đi đúng hướng đã vạch ra. Cần biết lắng nghe nhận xét chân thành và thẳng thắn của đồng sự, của cấp dưới. Nếu nhân viên đã thành thạo , có kinh nghiệm và ý thức trách nhiệm, thậm chí có người chuyên môn giỏi hơn, có những cái thấy sâu sắc hơn , không cần sự có mặt hay ý kiến của người lãnh đạo thì lúc này không cần thể hiện sự độc tài ra.
Bạn nghĩ mình có tố chất lãnh đạo không?
Cần dựa vào những tiêu chuẩn nào để biết được?? Chúng ta cùng xem xét 9 yếu tố dưới đây nhé!
+1. Từng trải qua môi trường đào luyện? Sống và làm việc trong đoàn thể giúp ta quên đi thói quen tự tung tự tác, sống theo những kỷ luật bài bản, chỉn chu, mạnh mẽ, nghị lực của tập thể. Được đào luyện trong môi trường nghiêm khắc, chuẩn mực ta mới có được tác phong đó.
+ 2. Tinh thần trách nhiệm cao? Người có trách nhiệm cao không chỉ hoàn thành tốt công việc được giao, mà còn cố gắng nâng đỡ những cộng sự khác để mang về kết quả tốt đẹp chung. Khi thấy ai đó tắc trách, mắc phạm sai lầm hay gặp khó khăn, là tìm cách thức tỉnh, khuyên giải, hoặc nhờ cấp trên giúp đỡ để không có ai bị tụt lùi và đoàn thể cũng không bị thiệt hại.
+ 3. Khả năng quan sát tinh thế? Tâm phải luôn định tĩnh, nhìn đâu là phải thấy đó, không chỉ thấy 1 cách bao quát mà còn thấy chi tiết nữa. Phải luyện cách nhìn vượt qua những định kiến, thành kiến hay cảm xúc nhất thời để thấy những lớp sâu hơn của đối tượng đang hiện ra. Đáng nể hơn nữa là phải đạt tới trình độ tiếp xúc sơ qua là biết người đó muốn gì, bị gì, làm được gì.
+ 4. Khả năng quản chế cảm xúc? Người lãnh đạo phải có cái đầu đủ lạnh và trái tim đủ nóng thì mới điều quân khiển tướng được. Quản chế được cảm xúc mới giúp ta giữ được phong độ ổn định chứ không lên xuống thất thường. Cảm xúc nếu đặt đúng chỗ và có tiết chế thì sẽ là công cụ hữu hiệu để ta mở rộng sự kết nối mà không đánh mất phẩm chất của mình.
+ 5. Tác phong chững chạc? Đi đứng nghiêm trang, nói năng chuẩn mực 1 cách thuần thục và tự nhiên là hình tượng cần phải có của người dẫn đầu. Ngoài ra, luôn cần tránh xa những thứ làm cho chất tầm thường trong mình trỗi dậy như rượu bia, thuốc lá, cờ bạc, vũ trường,….. Không thể bắt người ta nghe mình, tuân lệnh mình, khi trước đó mình là 1 con người khác, có hình ảnh rất tệ hại, khó chấp nhận.
+ 6. Có tài năng, có tầm nhìn? Phải có tài năng nào đó thì mới được làm lãnh đạo, và lãnh đạo 1 tập thể vững mạnh cũng là 1 loại tài năng. Tuy nhiên, 1 trong những tài năng cần phải có nhất của người thủ lĩnh đó là tầm nhìn. Phải nhìn xa trông rộng, phải thấy viễn cảnh của 5-10 năm nữa, đi trước đón đầu, biết nhìn người ở khả năng tiềm ẩn chứ không chỉ ở trên bề nổi hiện tại.
+ 7. Dám nghĩ dám làm? Có tầm nhìn rồi thì phải biết triển khai thành chiến lược và kế hoạch cụ thể để bắt tay làm ngay chứ không có nói suông. Người lãnh đạo giỏi là người của hành động chứ không phải của lý luận, là người của đổi mới chứ không phải của bảo thủ.
+ 8. Đối xử công bằng? Nếu là nhà lãnh đạo, người dẫn đường thì bạn phải học, phải luyện tới mức công tâm nhất có thể để tạo sự hòa hợp trong đoàn thể, thu phục được nhân tâm. Cố gắng không có sự thiên vị, không vì chiều chuộng cảm giác ưa thích cá nhân mà tạo cơ hội làm việc nhiều với người này hay tránh né tiếp xúc người kia.
+ 9. Có lòng bao dung, vị tha? Cái uy của người lãnh đạo không chỉ ở tài năng hơn người, tác phong chững chạc, mà còn ở nơi tấm lòng bao dung, độ lượng. Sống và làm việc với 1 người có tấm lòng lớn, biết nghĩ đến cảm giác và đời sống của người khác thì không còn gì để ngần ngại dấn thân và cống hiến hết mình. Đây có thể xem là tố chất quan trọng hàng đầu của người lãnh đạo, nếu thiếu , thì hãy nên quay về đào luyện thêm đi đã.
Ta có đang mất niềm tin vào bản thân không??
Khi ta rượt đuổi theo người khác để so kè, đấu đá, chống phá,…. là chứng tỏ ta đang mất niềm tin trầm trọng vào bản thân. Đó là bước trượt lớn cho những ai muốn giữ gìn đạo đức, nuôi dưỡng tâm hồn, vun bồi trí tuệ.

Đạo đức dạy con người “phần ai nấy hưởng” có làm thì có hưởng, có phước thì được nhận, chứ không được tranh giành hay đạp đổ phần của người khác. Lý do là vì lẽ công bằng tự nhiên, vì sự hòa hợp của cộng đồng, vì trật tự xã hội, và điều quan trọng nữa là vì bảo vệ tâm hồn, không cho tính xấu trỗi dậy làm hư hại phẩm chất đời sống của bản thân và cả những người xung quanh.

Ta hãy luôn ghi nhỡ, tất cả những thứ quý báu nhất của con người, làm cho con người sống bình yên, tự do và hạnh phúc đều ở bên trong, chứ không có ở bên ngoài. Nó là thứ trong sáng, thuần khiết, lung linh, diệu kỳ mà ai cũng có. Nó chính là phần tinh túy nhất của tâm hồn, là con người ” vô ngã” ẩn tàng trong ta. Bạn nãy tinh tấn hành thiền, siêng năng quay vào bên trong, trở về để tìm lại được những giá trị hạnh phúc đích thực của mình nhé!
Thiền sư có phân tích rất kỹ cho ta hiểu về Quy luật vận hành của vũ trụ -Luật nhân quả cần gắn liền với duyên sinh.
Khoa học thế kỷ 20 đã phát hiện rằng tất cả những gì chúng ta tạo ra trong mỗi giây phút qua lời nói, hành động và cả tư duy đều không hề mất. Chúng sẽ lan tỏa ra xung quanh và đi vào trong vũ trụ ở dạng năng lượng.
Hơn 26 thế kỷ trước, Đức Phật cũng đã thấy điều đó và còn giải thích cặn kẽ hơn:
+ Nếu đó là năng lượng lành, có tính nuôi dưỡng hay bảo vệ chủ thể và các cá thể khác, thì nó sẽ được lưu trữ trong “tài khoản” loại tốt, còn gọi là nghiệp tốt.
+ Nếu đó là năng lượng không lành, độc hại, có tính tàn phá hay hủy diệt chủ thể và các cá thể khác, thì sẽ được lưu trữ trong “tài khoản” loại xấu, còn gọi là nghiệp xấu.

Trong quá trình năng lượng được tạo ra, gieo nhân:
+Nếu gặp đủ duyên tức là điều kiện phù hợp đang có sẵn trong trời đất, thì sẽ cho ra quả ngay lập tức. Nhiều khi ta thấy mình may mắn, làm gì cũng thấy thuận lợi, có phước, mới có được nhiều điều kiện thuận lợi để thực hiện nhiều việc , nhiều dự án thành công tốt đẹp, thì ta phải biết là mình đang nợ đất trời. Nợ thì phải trả. Ta cần làm nhiều việc tốt để tạo ra nhiều năng lượng tốt lành tương xứng với những gì ta nhận được, vũ trụ sẽ lấy lại những thành tựu ấy để giữ thế cân bằng giữa các cá thể trong cùng bản thể.
+Còn nếu chỉ mới có nhân mà chưa đủ duyên thì nó sẽ được lưu trữ cho đến khi nào duyên đầy đủ để hoàn tất sứ mệnh của nó. Nhiều khi phải qua nhiều thế hệ thì nhân duyên mới hoàn chỉnh và hiệu ứng mới xảy ra. Khi ta đón nhận tai nạn rủi ro hay làm ăn thất bại liên tục thì không hẳn do ta làm ác nhiều quá nên mới chịu cái quả như vậy, mà đó là hiệu ứng đến từ nhiều nguồn năng lượng xấu khác.

Như vậy, nhân quả phải gắn liền với duyên sinh, vì nếu có nhân thôi mà không có các duyên khác cùng kết hợp thì quả sẽ không thể xảy ra. Đức Phật khuyên chúng ta nên cố gắng làm việc tốt trong bất cứ lúc nào có thể và tránh làm việc xấu hết mức có thể, mặc dù ta biết rằng cái tốt mình tạo ra chưa chắc mình ta hưởng, cái xấu tạo ra chưa chắc mình ta chịu. Nhưng đến thế hệ con cháu của chúng ta, chúng có thể sẽ hưởng đủ hoặc lãnh đủ những gì chúng ta tạo ra hôm nay.
Trong Đạo Phật, giáo lý nền tảng rất nổi tiếng đó là Bát Chánh Đạo, là 8 yếu tố đúng đắn đưa tới sự giác ngộ toàn vẹn. Trong đó, Chánh mạng là 1 trong 8 yếu tố đó.

Chánh mạng nghĩa là nghề nghiệp hay mưu sinh đúng đắn. Đúng đắn ở đây là phù hợp với sự vận hành của đất trời, sự cân bằng và hòa hợp giữa các cá thể trong cùng bản thể. Thực tập chánh mạng là chọn lựa công việc kiếm sống mà nó vừa không tạo ra năng lượng tiêu cực ( nghiệp xấu) vừa tạo ra năng lượng tích cực ( nghiệp tốt).

Chúng ta có để ý thấy, thi thoảng mạng xã hội thi nhau đu theo những trend vô bổ, không có giá trị. Ví dụ như chia sẻ thông tin về game này đang hot, trend chụp ảnh kiểu này, du lịch chỗ nổi tiếng này mục đích chỉ để check-in, chữa lành, uống cốc cafe chồn đang rầm rộ để thể hiện mình không bị lỗi thời,…..
Những hành động này thật vô bổ và trẻ con. Chẳng đem lại giá trị tích cực gì thậm chí còn tiêu cực. Thường thì ngoài tuổi 50, qua giai đoạn háo thắng của tuổi trẻ, chúng ta mới ý thức được mạng sống này không phải là của ta, mà là của trời đất, của vũ trụ, của vạn vật xung quanh ta. Ta biết quý giá mạng sống, biết tôn trọng những người xung quanh, nâng niu từng phút giây bình yên, cẩn thận chăm chút từng năng lượng tạo ra trong “tài khoản” của mình.
Chúng ta cần thực tập hành thiền để ta luôn đi trên con đường của Chánh mạng. Luôn tỉnh thức để nhận biết những việc ta đang làm là tích cực hay tiêu cực, tốt hay xấu. Nếu nhận thức được đó là điều xấu thì hãy tránh và dừng lại.
Chánh mạng chính là con đường bền vững, an toàn mà mỗi chúng ta nên chọn.
Quản lý tâm “tham”.
Tham là thuộc tính xấu. Trong Đạo Phật nó được xem là hũ chất độc luôn ứa tràn ra hủy diệt tâm hồn. Bởi vì tham muốn nhiều sẽ làm cho ta không an trú được trong hiện tại, bỏ bê bản thân và các giá trị mầu nhiệm trong cuộc sống.
Nhưng nếu không tham, chỉ hài lòng với những gì mình có thì làm sao có những dự phòng cần thiết, và nếu không muốn có nhiều hơn thì làm sao có thể chia sẻ cho gia đình, cộng đồng và xã hội??

Thiền sư có phân tích cho ta những điều kiện để có thể tham mà không tham. Đó là:
+ Phải thực sự cần thiết: Ta phải biết chọn lọc những mong muốn nào hết sức cần thiết. Ta cần tĩnh tâm, nhìn sâu, cân nhắc nhiều lần ở nhiều thời điểm khác nhau, nhất là khi không bị cảm xúc chi phối hay tác động trực tiếp của ngoại cảnh.
+ Phải tự lượng sức: Không phải hễ có hoài bão là hay, vấn đề là ta có kham nổi hay không? Có khi phải chia nhỏ ra từng giai đoạn để thực hiện, cũng có khi phải dừng lại 1 thời gian để tích tụ cho đủ lực.
+ Phải đủ thuận duyên: Dù mọi điều kiện về phía ta đều thuận lợi nhưng ta vẫn cần xét tới yếu tố ngoại cảnh, những điều kiện thuận nghịch mà mình đang có. Nếu thấy hầu hết hoặc trên 1 nửa là thuận lợi, từ nhân duyên ban đầu cho tới nhân duyên phát sinh, từ trong cho tới ngoài, từ tình hình chung tới sự kiện riêng, thì cứ quyết định. Duyên chưa đủ mà cưỡng cầu thì dù có làm được cũng chẳng tồn tại bao lâu.
+ Phải sống chắc trong hiện tại: Ta phải luôn ý thức rằng trong hiện tại ta đã có đủ điều kiện hạnh phúc rồi, cái ta đang muốn thực hiện chỉ là dự phòng cần thiết, chỉ là cơ hội để cống hiến tài năng, chỉ là mang lại lợi ích chung cho cộng đồng hay xã hội, chứ không phải để có thêm hạnh phúc.
+ Phải quản lý lo lắng và phiền não: Trong cuộc sống luôn có những điều khiến ta lo lắng, phiền não. Vì vậy, ta phải liên tục hành thiền, phải đem thiền vào đời sống và công việc, thì mới hy vọng giữ được sự quân bình giữa công việc và đời sống, giữa tham vọng và tâm hồn bình yên.
+ Phải không bị cuốn vào công việc: Ta cần nhìn bao quát công việc và đời sống, để thấy nên thêm gì và bớt gì, trong đó phải thiết lập ngay thời khóa sinh hoạt nghiêm ngặt, chương trình hàm dưỡng tâm hồn.
+ Phải buông xả khi cần thiết: Khi phát hiện ra ta đang bị lún sâu vào công việc, dù đã cố gắng điều chỉnh nhiều lần,đã tăng cường lên nhiều sự hỗ trợ mà vẫn không giải quyết được thì phải buông thôi. Nhiều khi chỉ cần buông xả cũng quý lắm rồi, nó sẽ giúp ta làm mới lại năng lượng, trí tuệ và sức chịu đựng.
+ Phải không kẹt vào những thành quả: Điều đáng ngại nhất đó là sự lớn dậy không ngờ của cái tôi kiêu kỳ và ngạo mạn khi ta đạt được thành quả. Có thể, cái tâm ban đầu là vì đại cuộc, vì đại chúng, nhưng rất khó giữ trọn vẹn nếu ta không liên tục tích tụ năng lực tỉnh thức để giám sát và nhắc nhở. Và chỉ có năng lực tỉnh thức mới giúp ta nhìn thấy sâu xa bản chất của mọi thành quả đều là công sức chung của rất nhiều người, và của cả trời đất nữa.
+ Phải chia sẻ thành quả: Dù ngay từ đầu không có chủ ý hiến tặng cho ai hết, làm là vì thấy cần làm thôi, nhưng vì đã vay mượn nhiều duyên may của vũ trụ, của cộng đồng, thì ta phải có trách nhiệm hồi đáp, chia sẻ với những anh em đã dấn thân với mình, sẵn sàng đóng góp rất lớn vào lợi ích chung của cộng đồng hay xã hội.
Mặc kệ những tiếng động?
Khi ta muốn làm việc lớn, nhất là tạo nên những cú đột phá hay cuộc cách mạng mà trông mong ai cũng chấp nhận hết là ta còn ngây thơ lắm. Nhiều khi ta gặp những chỉ trích, chê bai, săm soi, chọc khuấy … của người khác. Ta không thể dẹp hết mọi chông gai trên đường đi, cách tốt nhất là hãy sắm cho mình 1 đôi giày thật tốt để bước đi. Cứ lẳng lặng và dũng mãnh bước tới mà đừng tốn hao năng lượng để thanh minh hay đáp trả. Vô ích thôi vì họ đang bị phiền não giựt dây và làm khổ. Ta có con đường để đi, có mục tiêu để hướng tới, đang di chuyển và đi rất xa, thì đôi co làm gì với người đang bị mắc lại, chôn chân, bế tắc.
Để có thể mặc kệ những tiếng động thì chỉ có cách là không đề cao nó, vững niềm tin với bản thân. Không có nhu cầu quá nhiều vào sự công nhận, ngợi khen thì cũng không phải mệt mỏi vì những lời chê bai, bôi nhọ. Hãy cứ kiên trì xây dựng chánh niệm, giữ vững niềm tin rằng: khi tâm quân bình và sáng tỏ trở lại thì ta sẽ thấy những tiếng động kia chằng là gì cả, nó vốn phải xảy ra, và chắc chắn sẽ bị bỏ lại phía sau những bước chân tỉnh thức và uy hùng của kẻ có chủ quyền, có lý tưởng.
Trước khi đưa ra quyết định làm việc gì đó bạn có suy nghĩ kỹ không?
Bạn có khi nào gặp tình huống đi đâu thấy 1 món đồ rất đẹp mà mới nhìn thấy bạn đã muốn mua, sở hữu luôn không?
Có khi nào vừa nghe được 1 bài chia sẻ của 1 ai đó hay 1 chuyên gia về 1 chủ đề gì đó rất thu hút và bạn cũng muốn bắt tay vào làm giống họ luôn không?
Có khi nào bạn nghe được ý tưởng, kế hoạch hay mà nóng vội muốn bắt tay thực hiện luôn không?

Người xưa khuyên rằng, ta hãy suy nghĩ ký ít nhất 3 lần trước khi ra quyết định, nhưng phải tại những thời điểm khác nhau. Bởi có thể trong suy nghĩ lần đầu có sự chi phối của cảm xúc, sự cả nể, nhất là có đối tượng cần ta làm quyết định đang ở ngay trước mặt.
Ta phải cần thời gian và cả không gian để cho cảm xúc lắng xuống, và khi lý trí được tự do thì ta sẽ dễ có được cái thấy sáng suốt.

Trong quá trình suy nghĩ để đưa ra quyết định, dù đã loại trừ yếu tố cảm xúc hay căng thẳng, nhưng ta cũng gặp trở ngại khác đó là tâm lý do dự, phân vân, không biết chọn cái nào vì thấy cái nào cũng đáng để chọn…. lúc này, thời điểm ra quyết định, ta phải nên ở 1 mình, định tĩnh, nương tựa hoàn toàn vào cái thấy của riêng mình, với tinh thần sẵn sàng chịu trách nhiệm cho nó.

Chỉ khi nào tâm thực sự lắng động, yên tĩnh, bình yên thì mới nên đưa ra quyết định, nhất là những quyết định lớn, có ảnh hưởng đến tương lai sự nghiệp hay hạnh phúc của nhiều người. Chỉ cần đi bằng bước chân tỉnh thức, không để cho mình chủ quan mà coi thường hoàn cảnh, không ngừng quan sát diễn biến tâm lý qua từng thời điểm để kịp thời điều chỉnh là được.
Ta có đang sống với “tâm bình thường” không?
Tâm bình thường , là tâm không còn phân biệt, không ưa thích cũng không ghét bỏ, không tham cũng không sân, không chọn lựa cũng không né tránh. Đây chính là tâm vô ngã, tâm tự do tuyệt đối. Rất quý giá. Ta chỉ cần giữ được tâm này là quý giá lắm rồi.

Ta thử nhìn lại, có những người mới có chút thành công về mặt tài chính, công danh, sự nghiệp đã tự cho mình là giỏi, ngạo mạn,.. chỉ lo vun vén quyền lợi cá nhân.
Có những người mải mê chạy theo những hào nhoáng hấp dẫn nhất thời rồi bỏ bê tâm hồn.
Có những người muốn bắt chước người khác, chạy theo đám đông mà không có chủ kiến hay lối đi riêng phù hợp,….
Trên đời này có biết bao con người tài năng, có tấm lòng quảng đại, đã đóng góp lớn lao cho nền an ninh, hòa bình và ấm no hạnh phúc cua nhân loại. Họ âm thầm cống hiến mà không cần ai biết, tán thán hay ban tặng những tước hiệu gì cả. Họ là tượng đài lớn.Ta cần khiêm tốn, không nên quá tự tin với những thành quả mình đã có được bởi nếu đứng bên cạnh những tượng đài lớn ta thấy mình nhỏ bé vô cùng.
Ai cũng là đóa hoa.
Ai cũng có tài năng, ai cũng có những giá trị tốt đẹp. Có người chỉ vì chưa biết khơi dậy năng lực tiềm ẩn hay tôn vinh những ưu điểm của mình, có người còn đồng nhất với mình với vài thói quen mà không được ai đánh thức,… mới nhìn ở mặt đó có thể ta thấy họ còn yếu kém, nhưng nếu nhìn vào bản chất, cả quá trình biết họ, những giai đoạn họ được sống trong môi trường tốt lành, tu luyện ta lại thấy họ đích thực là những người bạn, những người tử tế, có thể đồng hành với ta trong cuộc đời này.
Có những điều họ làm được mà chưa chắc ta đã làm được. Không ai hơn ai hay thua ai cả. Ai cũng là đóa hoa hết. Hoa nào cũng đẹp, cũng dâng hương sắc cho đời. Không nên cứ phải có tài năng như nhau, phải có khả năng lãnh đạo như nhau, có danh tiếng như nhau. Bởi mỗi người là 1 cá thể riêng biệt, mỗi người có điểm mạnh, điểm yếu khác nhau, có tài năng ở lĩnh vực khác nhau.

Thiền sư có nhấn mạnh ý này: người lãnh đạo nhóm, tập thể hay công ty khi đứng lên nhận thành tích của nhóm, đội cũng đừng nghĩ đó là thành tích của riêng mình. Ta có được như vậy là nhờ đến sự cống hiến thầm lặng của đồng nghiệp, người thân xung quanh cùng chung sức mới có được kết quả như vậy. Ta cần nhớ câu nói của Đức Phật: ” Cái này có là vì cái kia có, cái kia có là vì cái này có.” Ta không thể đứng 1 mình ở trời đất này được, tất cả đều tương hỗ nhau.
Sức mạnh của tinh thần đoàn kết.
Thiền sư đã lấy hình ảnh ẩn dụ của bầy sói để phân tích sức mạnh của tinh thần đoàn kết. Sức mạnh đó được thể hiện qua 4 điều sau :
+ Tinh thần chiến binh.
+ Tinh thần đồng đội.
+ Kỹ thuật tác chiến.
+ Kỹ năng tấn công.
Có được 4 điều trên chắc chắn tập thể, công ty sẽ lớn mạnh, vững bền.
Ta có muốn bước ra khỏi cuộc sống làng nhàng và tầm thường của mình không?
Ta có khát vọng nào không?
Có dám bước qua vòng an toàn “êm ả” của mình không?

“Khi có 1 công việc mà ta không ưa thích, chẳng đáp ứng nhu cầu tối thiểu, chẳng mang lại bất cứ sự thỏa mãn cá nhân nào thì quyết định bỏ đi tìm việc khác là dễ dàng. Nhưng khi công việc ta không thích đó có thể giúp ta trả được nợ, sống sót, tận hưởng 1 vài tiện nghi nho nhỏ thì ta lại dễ dàng rơi vào cái bẫy của sự hài lòng và suy nghĩ rằng ít nhất mình cũng có được cái gì đó. Và ta nghĩ rằng khối người muốn cái việc đó mà không được. Ta sẽ trở thành nạn nhân chung thân của những giới hạn mà ta tự đặt ra trong cuộc sống của mình. Ta tự tìm lý do, lời bào chữa để biện hộ và tiếp tục sống với những xáo trộn nội tâm bên trong mình.”

Nếu bạn nhận thấy cuộc sống hiện tại của mình cứ bình bình, không có gì nổi bật, không có bước tiến bộ nào so với 1 năm trước thậm chí đang tụt dốc. Bạn có dám thử bứt phá 1 lần không?
Thiền sư đã lấy câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của tác giả Camilo Cruz “Ngày xưa có 1 con bò” để dạy cũng như truyền cảm hứng, động lực cho chúng ta chịu đứng lên, chịu thay đổi, chịu bước qua chiếc “vòng an toàn” mà mình đã ở trong đó quá lâu.
Vậy, muốn là được điều đó ta cần làm gì?? Bởi biết là vậy nhưng khi bước qua rồi cũng không phải dễ dàng. Làm thế nào để thoát ra được thói quen, công việc cũ. Chắc hẳn trong ta sẽ có những “hoang mang và lo sợ”. Trước khi muốn ” thoát” ta hãy dành thời gian xét lại thật nhiều lần quyết định táo bạo của mình và cả thực lực của mình nữa. Tốt nhất là nên có 1 chuyến đi xa.

+ Đi để bước ra khỏi sự an toàn, thói quen sinh hoạt hàng ngày, để mời lên những giá trị mới mẻ bên trong.
+ Đi để dành trọn thời gian cho bản thân, để khám phá và thấu hiểu.
+ Đi để nhìn bao quát cuộc hành trình của đời mình, xét lại những gì làm được và chưa làm được trong thời gian qua để thấy rõ lợi thế và khó khăn lớn nhất của mình.
+ Đi để nhận ra những vướng mắc trong lòng, để mặt đối mặt với những bóng tối phiền não, nhất là nỗi sợ hãi.
+ Đi để cho tâm hồn thư thả, để cái thấy được chính xác hơn.

Ta có thể xách balo lên đi về miền hoang dã, đi qua các làng mạc hay miền đồi núi mà ta chưa từng đặt chân tới. Chỉ đi 1 mình thôi để tập trung vào mục đích của chuyến đi, cọ xác với đời sống thực tế, tách ra khỏi con người cũ kỹ, nhận ra nhiều bài học giá trị từ cuộc sống xung quanh.

Hoặc ta có thể xách gói đến ở tại 1 trung tâm thiền yên tĩnh và xa xôi nào đó. Cái trở ngại ở đây là ta sẵn sàng cho cuộc chiến với chính mình chưa? Sẵn sàng để sinh hoạt theo thời khóa, sẵn sàng để hoàn toàn quay vào bên trong chưa?
Ai cũng biết, đích đến cao nhất trong cuộc sống đó là hạnh phúc. Mà đích cao nhất của hạnh phúc lại chính là sự sẻ chia, nó còn cao hơn cả sự hài lòng lẫn bình yên bên trong. Bởi sự sẻ chia là không còn kẹt vào cái tôi nhỏ hẹp nữa, thấy được đời sống của mọi cá thể xung quanh và mình có sự liên kết mật thiết với nhau.
Sẻ chia là động thái hài hòa nhất trong sự vận hành giữa các cá thể trong cùng bản thể. Nên càng sẻ chia thì càng tự do. Sẻ chia mà không có điều kiện thì tự do sẽ dạt tới mức hoàn hảo. Mà muốn đạt được trình độ này thì phải trải qua hạnh phúc từ sự hài lòng và bình yên bên trong. Thưc ra, ta chỉ cần hiến tặng 1 cách ít điều kiện là đã hạnh phúc cho người nhận lẫn người cho lắm rồi.

Ta hãy cứ sống, cứ khát vọng, cứ vươn tới đỉnh cao. Tới 1 lúc nào đó ta sẽ phát hiện ra sự thật vĩ đại và lạ lùng của cuộc sống là sự quan tâm, sự sẻ chia – sống vì người khác; và đó là điều tuyệt vời nhất mà ta có thể làm được cho bản thân.

Mình xin tổng kết lại 1 số ý quan trọng trong cuốn sách:
Ta cần thực hành sống tỉnh thức bằng cách sau:
+ Cần sống có ” Cảm nhận”. Tức là ta biết mình đang làm gì và thưởng thức được công việc ấy.
+ Ta biến tất cả những đối tượng mà ta tiếp xúc thành “một cặp” với ta, để tiếp xúc cho thật sâu sắc. Và chỉ có ta với đối tượng ấy thôi, mọi thứ xung quanh đều tạm xóa mờ đi.Từ giờ, bất cứ đối tượng nào đi ngang qua các giác quan ta cũng hết lòng đón nhận, ghi nhận và cảm nhận. Thực hành thói quen chỉ tập trung làm 1 việc 1 thôi.
+ Mỗi việc trong cuộc sống ta nên nhận định được đó là việc quan trọng hay không quan trọng, việc gấp cần làm ngay hay không làm cũng không sao. Chỉ ưu tiên cho những việc gấp, quan trọng, những việc nên làm để đỡ hao tổn năng lượng cho những việc không gấp và không quan trọng. Nếu tạo được kỷ luật cho riêng mình ta sẽ làm tốt được điều này.
+Thực tập im lặng nhiều nhất có thể trong cuộc sống hằng ngày.
+Thực tập cái gì xung quanh ta cũng là mầu nhiệm, trân trọng từ những thứ nhỏ bé. Cố gắng luôn nở nụ cười tỉnh thức.
+ Thực hành thiền mỗi ngày.
+ Ta cần hiểu rõ cuộc sống này là tập hợp của cả những điều như ý và bất như ý để khi những điều khiến ta chưa hài lòng đến, ta không bị bám chấp, không vui, làm hao hụt năng lượng. Học các buông bỏ bớt những hạt giống lo sợ bên trong ta.
+Hãy luôn ghim trong đầu 3 cấp độ của hạnh phúc đó là: Sự hài lòng, sự bình yên bên trong và sự quan tâm. Chúng đều đến từ bên trong chứ không phải tìm kiếm ở bên ngoài. Ai có được 3 cấp độ này sẽ có được hạnh phúc đích thực.
+ Cố gắng sống tối giản, bớt hưởng thụ đi.
+ Ta cần thực tập để có Tư duy đúng đắn.
+Hãy thực tập “Tu thân” tức là đào luyện cả thân lẫn tâm, cố gắng chấp nhận cảm giác khó chịu cần thiết và can đảm buông bỏ cảm giác dễ chịu không cần thiết, xử lý dễ dàng những vọng động và cảm xúc tiêu cực, thấu hiểu và làm chủ được cái tôi.
+ Ta cần hiểu rõ về Quy luật vận hành của vũ trụ -Luật nhân quả cần gắn liền với duyên sinh.
+Ai cũng cần thực tập quản lý tâm tham bên trong mình.
+Nếu ta cảm thấy cuộc sống của mình chưa chất lượng, chưa hạnh phúc. Thi thoảng hãy nhìn lại những công việc hay những điều ta làm trong cuộc sống, ta có thích, công việc đó có tạo ra giá trị cho người khác không? Nếu qua nhiều năm tháng mà câu trả lời vẫn là ” không” thì ta nên xem xét lại. Phải chăng ta cần 1 bước đột phá. Dám bước qua vòng an toàn mà bấy lâu nay ta đã ở trong đó. Bạn nhớ đọc kỹ phần cuối tác giả phân tích ý này trước khi quyết định thay đổi nhé!

Phần cuối là ý kiến nhỏ bé của cá nhân mình.
Mình nhận thấy thông điệp mà tác giả truyền tải cho độc giả không chỉ giới hạn bởi những ai đang đi làm chuyên môn nghề nghiệp mà nó là cuốn sách dành cho tất cả mọi người. Bởi từng ý, từng chủ đề thầy phân tích đều thật sâu sắc. Chủ đề nào mình cũng thấy quan trọng nên bạn nhất định cần mua cuốn sách này nghiền ngẫm và thực hành ngay. Nếu bạn kỷ luật thực hành hết các chủ đề, chắc chắn bạn sẽ có cuộc sống bình yên, hạnh phúc hơn trước rất nhiều.

Mình xin kết thúc bài tóm tắt bằng câu nói của Steve Jobs: “ Trong mắt người khác, cuộc sống của tôi là mẫu mực của sự thành công. Tuy nhiên, ngoài công việc, tôi có rất ít niềm vui. Tôi nhận ra rằng tất cả sự công nhận và giàu có mà tôi đã từng tự hào và mất rất nhiều năm tháng tuổi trẻ để có, đã dần trở nên vô nghĩa. Hãy trân trọng tình yêu dành cho gia đình bạn, tình yêu dành cho người bạn đời của bạn, tình yêu dành cho bạn bè. Hãy đối xử tốt với chính mình.“

Cuốn sách này rất nên có trong kệ sách của mỗi gia đình. Cám ơn bạn đã lắng nghe bài tóm tắt này của mình nhé!

Bạn hãy ủng hộ mình bằng cách bấm nút like, đăng ký kênh và chia sẻ link cho người thân để giúp lan tỏa những cuốn sách hay nhé!